Bir Yıl Üzeri Taşınmaz Kiralama İhalelerinde Kesin Teminatın Yıllık Kira Bedeli Üzerinden Alınması (Sayıştay)

BULGU: Bir Yıl Üzeri Taşınmaz Kiralama İhalelerinde Kesin Teminatın Yıllık Kira Bedeli Üzerinden Alınması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Birden fazla yılı kapsayan taşınmaz kiralamalarına ilişkin ihalelerde, kesin teminatın toplam sözleşme bedelinin yıllık tutarı üzerinden istendiği ve alındığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” düzenlemesi yer almaktadır.
Kanun’un
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
Kira “Taşınır ve taşınmaz malların ve hakların kiralanması veya kiraya verilmesi”,
İhale “Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemler”
şeklinde tanımlanmış,
“Kesin Teminat” başlıklı 54’üncü maddesinin ilk fıkrasında da “Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır.”
denilmiştir.
Bu kapsamda İdarenin taşınmazlarının kiralanması ya da kiraya verilmesi işlemleri 2886 sayılı Kanun’daki düzenlemelere tabi olup, yapılan ihaleler sonucu ihale üzerinde kalan isteklilerden ihale bedelinin en az %6’sı oranında kesin teminat alınması gerekmektedir.
“İhale bedeli” kavramının tanımı kamu ihale mevzuatını düzenleyen 2886, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlarda yapılmamıştır. Ancak, kiralama ihalelerinde bu kavramın karşılığı 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablodan anlaşılabilmektedir. (1) sayılı Tablonun “I. Akitlerle ilgili kağıtlar” bölümünün A/2 kısmında, kira mukavelenameleri üzerinden alınacak damga vergisi oranı binde 1,89 olarak tespit edilmiş olup bunun da mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği parantez içi hükmünde düzenlenmiştir. Bu tutar, ihale yoluyla yapılan kiralama işlemlerinde ihale bedelini, yani ihale şartnamesindeki kiraya verme süresine göre hesaplanması gereken toplam kira bedelini ifade etmekte olup kesin teminatın da bu bedel üzerinden alınması gerekmektedir.
Uygulamada İdare tarafından 2886 sayılı Kanun’a göre ihalesi yapılan ve aşağıdaki tabloda gösterilen bir yıl üzeri taşınmaz kiralamalarında kesin teminatın, ihale üzerinde kalan isteklilerden (1) yıllık kira bedelleri üzerinden alındığı görülmüştür.
Tablo 11: Kiraya Verilen Taşınmazlar

İdare bulgu konusu hususa katılmış olup bundan sonraki süreçte konuya gerekli özenin gösterileceğini belirtmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri gereği bir yıl üzeri taşınmaz kiralama ihalelerinde kesin teminatın yıllık kira bedeli üzerinden istenmesi ve alınması uygulamasının hatalı olduğu görülmektedir. Söz konusu teminatın ihale bedelini ifade eden tutar (kira süresine göre hesaplanacak toplam kira bedeli) üzerinden alınması daha doğru ve uygun olacaktır.