|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir il belediyesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında iki farklı şirkete başvurduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, istihdam edilen işçilerin mali ve sosyal haklarında eşitlik sağlanamaması gibi sorunları beraberinde getirmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında belirli kısıtlamalar getirmekte ve bu tür alımların yalnızca ilgili idareye ait şirketlerden yapılabileceğini belirtmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesi, belediyelerin doğrudan hizmet alımı yapabilmesi için gerekli şartları düzenlemekte, mevcut şirketlerden birine veya yeni bir şirket kurarak personel temin edebileceğini ifade etmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin iki farklı şirketten toplam 1649 işçi temin ettiği ve bu işçiler arasında mali ve sosyal haklarda eşitlik sağlanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin olarak, çalışanların tek bir şirkete aktarılacağını ve mevzuata uygun hale getirileceğini bildirmiştir. Mevzuat gereği, mevcut işçilerin yalnızca tek bir personel şirketinden temin edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, belediyelerin personel alımında uyulması gereken kuralların önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. |
BULGU: Birden Fazla Personel Şirketinden Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresince personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının sermayesinin tamamı kendisine ait olan iki farklı şirket üzerinden gerçekleştirildiği ve bu şekilde istihdam edilen işçilerin mali ve sosyal haklarında eşitlik sağlanamadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin birinci alt bendinde, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiş; ikinci alt bendinde de hangi alımların personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak sayılacağına ilişkin sınırlar belirlenmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesinde, belediyelerin 4734 sayılı Kanun’un doğrudan temin alım usulünün anlatıldığı 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle personel temin edebilecekleri, ancak bu alımın sadece birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası ilgili idareye ait ve halen bu kapsamda hizmet alımının yapıldığı mevcut şirketlerden birine veya bu nitelikte herhangi bir şirket bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kurulacak bir şirkete gördürülebileceği belirtilmiştir.
Aynı KHK’nın Geçici 24’üncü maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlardan gerekli şartları sağlayanların Ek 20’nci maddesinde bahsi geçen şirketlerde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere işe başlatılacağı ifade edilmiştir.
Şirketlerde çalışmaya başlayan işçilerin mali ve sosyal haklarının detayları ise 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24’üncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esasların “İşçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesi” başlıklı 49’uncu maddesi ile belirlenmiştir. Maddede, belirli şartlar altında şirket ile işçiler arasında her bir işkolu için toplu iş sözleşmesi imzalanacağı belirtilmiştir. Toplu iş sözleşmesi ile aynı statüdeki personel arasında ücret, mali ve sosyal haklarda eşitlik sağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, belediyelerin 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale usulü ile personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapması yasaklanmış; bunun yerine birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası ilgili idarelere ait olan şirketlerden doğrudan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında bulunmaları öngörülmüştür. Ancak belediyelerin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yaptığı birden fazla iştirak şirketinin olması durumunda doğrudan personel teminini bu şirketlerden sadece birinden karşılaması, ancak böyle bir şirketi yoksa münhasıran bu amaçla bir şirket kurması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin sermayesinin tamamı kendisine ait olan iki farklı personel şirketinin birinden 924, diğerinden 725 işçi olmak üzere toplamda 1649 işçi temin edildiği, her iki şirketten aynı unvanla istihdam edilen işçiler arasında mali ve sosyal haklar konusunda eşitliğin sağlanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup söz konusu şirketlerde çalışan personelin tek bir şirkete aktarılacağı ve mevzuata uygun hale getirileceği belirtilmiştir
Kamu İdaresi tarafından mevzuatta öngörüldüğü gibi mevcut işçilerin tek personel şirketinden temin edilmesi gerekmektedir.