|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin amortismana tabi maddi duran varlıklar için gerçekleştirdiği amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun olmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda, maddi duran varlıkların her birinin amortismanının doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sonuçları, 2021 yılı dönem sonu işlemleri ve 2022 yılına ait mali tabloların incelenmesi sonucunda, 254-Taşıtlar hesabındaki tutarlar için eksik amortisman ayrıldığını ve bazı varlıklar için ise aşırı amortisman uygulandığını göstermiştir. Duran Varlıklar Amortisman Defterinin kullanılmaması, İdare’nin aktifinde bulunan varlıkların çeşitliliği ve her birinin farklı giriş tarihlerinin olması nedeniyle hatalı muhasebe kayıtlarının tam olarak belirlenemediği tespit edilmiştir. Denetim bulgularına dayanarak, İdare’nin taslak raporun kendisine ulaştığı tarihten itibaren aksaklıkları gidermeye çalıştığı belirtilmiş, ancak gerekli düzeltmelerin tam olarak yapılmadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, İdare’nin taşınır ve taşınmaz varlıklar için envanter çalışmalarını ve amortisman hesaplamalarını mevzuat çerçevesinde düzenli bir şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: Birikmiş Amortismanlar Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından amortismana tabi maddi duran varlıklara ilişkin gerçekleştirilen amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu Yönetmelik kapsamına dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde de, bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı; 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yılsonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir. Bu durumda, maddi duran varlıkların her biri için ayrılan amortismanın Yönetmelik’te belirtilen şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü 47 sıra No.lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)” denilmektedir.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre; maddi duran varlık hesaplarına kayıtlı tutarlara mezkur Tebliğ ekinde yer alan oranlarda yılsonu itibariyle amortisman hesaplanıp 257-Birikmiş Amortismanlar hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
2021 yılı dönem sonu işlemleri ve 2022 yılına ilişkin mali tabloların incelenmesi neticesinde; 254-Taşıtlar hesabındaki tutarlar için eksik tutarda amortisman ayrıldığı, bazı duran varlıklar için ise varlık değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Duran Varlıklar Amortisman Defterinin kullanılmaması, İdare’nin aktifinde bulunan duran varlık sayısının ve çeşidinin çokluğu ve her birinin aktife giriş tarihlerinin ve amortisman oranlarının farklı olması gibi nedenlerle hatalı muhasebe kayıtlarının toplam tutarı tam olarak tespit edilememiştir.
Denetim tespitimize istinaden, İdare tarafından; Taslak raporun İdareye ulaştığı tarih itibariyle bulgudaki aksaklık giderilmiş olduğu belirtilip ilgili hesapların 31.12.2022 tarihli mizan görünümleri eklenmiştir. Ancak gerekli düzeltme işlemlerinin tam olarak yapılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak; İdare tarafından taşınır ve taşınmazlara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının (gereken değerleme işlemleri de dahil) yapılması, amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğleri uyarınca yıl sonlarında amortisman ayrılması gerekmektedir.