|
ÖZET: Yapım işlerinde belirlenen yeni birim fiyatların tespitinde, Ticaret ve Sanayi Odası onayı alınmamış yerel rayiçlerin kullanıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, iş artışları ve bunların maliyetlerinin belirlenmesine yönelik düzenlemeler Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Genel Şartname’de belirtilmiştir. Bu şartnamenin 22. maddesi, iş kalemlerinin fiyatlarının tespitinde kullanılacak rayiçlerin belirli bir öncelik sıralamasına tabi olmadığını, ancak kaynakların verimli kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Ancak, bu maddede ticaret ve sanayi odası onayı alınmamış rayiçlerin geçerlilik şartı olarak kabul edilmediği belirtilmiştir. Onay işlemi, rayicin piyasa değerlerini yansıttığını kanıtlayan bir süreçtir ve bu onay olmadan belirlenen rayiçlerin kullanılması mevzuata aykırıdır. Ayrıca, onay mekanizmasının işletilmemesi durumunda, piyasa rayiçlerinin üzerinde fiyat tespit edilme riski bulunmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek gerekli düzeltici işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, yapım işlerinde yerel rayiçlerin Ticaret ve Sanayi Odası’na onaylatılması zorunludur. |
BULGU: Birim Fiyatların Tespitinde Ticaret Odasınca Onaylanmamış Yerel Rayiçlerin Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin yeni fiyat tespitlerinde kullanılan yerel rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür.
Yapım işlerinin devamı sırasında meydana gelen iş artışları ve bunların bedellerinin belirlenmesine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde yapılmıştır. Anılan Şartname’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler
İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen Şartname hükümlerine göre rayiçlerin kullanılmasında bir öncelik sıralaması bulunmamakla birlikte kaynakların verimli kullanılması sonucunu sağlayacak şekilde herhangi bir rayicin kullanılabileceği anlaşılmaktadır.
Anılan Şartname’nin 22’nci maddesinin (ç) bendi hükmüne göre ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işlemi yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış rayiçlerin kullanılma imkanı bulunmamaktadır. Zira ilgili odalarca yapılacak onay işlemi, rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını vurgulayan bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda Kamu İdaresi tarafından Şartname’nin 22’nci maddesinin (ç) bendine göre rayiçlerin belirlenmesi yoluna gidilmesi durumunda, Şartname hükmü doğrultusunda yapılan piyasa araştırması neticesinde ortaya çıkan rayiçlerin ilgili odalara onaylatılarak kullanılması mevzuatın amir hükmüdür.
Diğer taraftan ilgili bentte “idarece kabul edilmek şartı” yer aldığından, ilgili odalarca verilen her rayicin gerçek piyasa değerlerini yansıttığının kabul edilmemesi; uygulanan rayicin doğruluğu konusunda gerekli tahkik, inceleme ve karşılaştırmanın idarece yapılması ve bu konudaki sorumluluğun idareye ait olduğu hususunun da gözden kaçırılmaması gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde, yapım işlerinde kullanılan yerel rayiçlerin ticaret ve/veya sanayi odası onaylı olmadığı görülmüştür. Bu durum yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca söz konusu Şartname’nin öngördüğü şekliyle onay mekanizmasının işletilmemesi durumunda, piyasa rayiçlerinin üzerinde fiyat tespit edilmesi riski meydana gelmektedir.
Kamu idaresi cevabında; bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinde yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılan yerel rayiçlerin ilgili ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılması gerekmektedir.