|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bitki, çiçek ve ağaç alımları, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Kamu İhale Kanunu’nun 4734 sayılı düzenlemesine uygun olarak ihalesiz bir şekilde yapılmıştır. Toplamda 579.855.900,00 TL tutarındaki bu alımlar, Kanun’un 3/a maddesinde belirtilen istisna kapsamında değerlendirilerek, piyasa fiyat araştırması yapılmadan gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu maddeye göre, alımın yapılabilmesi için ilgili kuruluşun, bu ürünleri işlemek veya satmak üzere yasal olarak yetkilendirilmiş olması gerekmektedir. Belediyenin görev ve yetkileri arasında bu tür alımlar yer almadığı için, yapılan işlemlerin hukuki geçerliliği sorgulanmaktadır.
Özellikle, 29.02.2024 tarihinde Manisa Turgutlu Sınırlı Sorumlu Süs Bitkileri Üretimi Tarımsal Kalkındırma Kooperatifi ile imzalanan 349.415.500,00 TL’lik sözleşme ve 21.09.2023 tarihinde aynı yükleniciden yapılan 230.440.400,00 TL tutarındaki alımlar, denetim sürecinde dikkat çekmiştir. Bu alımlar, Kamu İhale Kanunu’nun 3/a maddesi çerçevesinde, herhangi bir fiyat araştırması yapılmaksızın gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla, bu durum, Belediyenin ihale usullerine uymadığı ve ilgili yasal çerçeveye aykırı hareket ettiği anlamına gelmektedir. |
BULGU: Bitki, Çiçek ve Ağaç Alımlarının Kamu İhale Kanunu’nun 3/a Maddesine Göre Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaksızın İhalesiz Bir Şekilde Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından muhtelif tarihlerde alımı yapılan 579.855.900,00 TL tutarındaki çiçek, bitki ve ağaç alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilmesi gerekirken, Kanun’un 3/a maddesinde yer alan istisna hükmü kapsamında değerlendirilerek ihalesiz olarak gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi “a” fıkrasında;
“a) Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları ile 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman köyleri kalkındırma kooperatiflerinden ve köylülerden yapılacak hizmet alımları,”
Hükmü yer almaktadır.
Maddeye göre tarım ve hayvancılıkla ilgili ürünlerin doğrudan üreticilerden veya ortaklıklarından ihalesiz olarak satın alınabilmesi için, alımı yapacak kuruluşun, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği söz konusu ürünleri işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere kurulmuş olması veya bu ürünleri işleme, değerlendirme, iyileştirme veya satma işlemlerini yapmakla yasal olarak görevlendirilmiş olması gerekmektedir.
Dolayısıyla bu bent kapsamına, özellikle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun kapsamında olmayıp da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun kapsamına alınan kuruluşların, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği üreticilerden veya ortaklarından yapacakları, Et ve Süt Kurumunun canlı hayvan, et ve balık alımları, Toprak Mahsulleri Ofisinin hububat alımları, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün çay alımları, Türkiye Şeker Fabrikalarının şeker pancarı alımı, Orman Bakanlığına bağlı fidanlıkların fidan alımlarının girdiği açıktır.
Madde metninden anlaşılacağı üzere, 4734 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin “a” bendi kapsamında istisnadan bahsedebilmek için;
•İlgili kuruluşun, kuruluş amacı veya mevzuatında alıma konu tarım veya hayvancılıkla ilgili ürünleri, işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak gibi bir görev veya faaliyet alanının tanımlanmış olması,
•Tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımlarının doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılması,
Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Belediyelerin görev, amaç ve yetkilerinin hukuki çerçevesini oluşturan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve ilgili diğer belediye mevzuatında ise Belediyelere, tarım veya hayvancılıkla ilgili ürünleri, işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak gibi bir görev, amaç yahut yetki verilmemiştir. Bu anlamda kuruluş amacında veya mevzuatı gereği böyle bir görevi bulunmayan Belediye tarafından süs bitkisi alım işlerinin, Kamu İhale Kanunu 3/a bendi kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır.
Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Daire Başkanlığı tarafından 29.02.2024 tarihinde, herhangi bir fiyat araştırması yapılmaksızın, adı geçen Kanun’un 3/a maddesi kapsamında Manisa Turgutlu Sınırlı Sorumlu Süs Bitkileri Üretimi Tarımsal Kalkındırma Kooperatifi ile 349.415.500,00 TL’lik bitki alımı için sözleşme imzalanmış, denetim dönemi itibarıyla 87.817.500,00 TL tutarında (KDV hariç) bitki alınmıştır. Sözleşmeye göre 1 no’lu hakediş kapsamında alınan bitkilere ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır.
Tablo 14: İstisna Kapsamında Alımı Yapılan Bitkiler (1)
| No | Bitki İsmi (Latince) | Bitki İsmi (Türkçe) | Alım Yapılan Miktar |
Alım Yapılan Birim Fiyat | Tutar |
| Magnolia Grandiflora Gallisonıensis Pyramidalis |
Manolya Piramit | 95.000,00 | 2.850.000,00 | ||
| Magnolia Grandiflora Gallisonıensis Tige | Manolya Tijli | 95.000,00 | 1.900.000,00 | ||
| Camellıa Japonıca Alto Fusto Pyramidalis |
Kamelya Piramit | 95.000,00 | 14.250.000,00 | ||
| Platanus occidentalis | Batı Çınarı | 16.000,00 | 1.200.000,00 | ||
| Ilex Nellie Stewens Pyramidalis | Japon Çoban Püskülü | 85.000,00 | 1.275.000,00 | ||
| Ginko Biloba Pyramidalis | Mabet Ağacı Piramit | 85.000,00 | 8.500.000,00 | ||
| Cupressoecyparis leylandi | Leylandi Orta | 1.400,00 | 245.000,00 | ||
| Cupressoecyparis leylandi | Leylandi Kısa | 1.100 | 800,00 | 880.000,00 | |
| Buxus Sempervirens Spiral | Spiral Şimşir | 25.000,00 | 5.000.000,00 | ||
| Buxus Sempervirens Ball | Top Şimşir | 25.000,00 | 7.500.000,00 |
| Euonymus japonicus aureo marginatus ball | Top Taflan | 9.500,00 | 1.900.000,00 | ||
| Nerium oleander Papagambetta | Zakkum Papagambetta | 17.500 | 800,00 | 14.000.000,00 | |
| Nerium oleander | Zakkum Çalısı | 56.900 | 350,00 | 19.915.000,00 | |
| Rosa meilland | Meyland Gülü | 3.000 | 280,00 | 840.000,00 | |
| Rosaceae spp. | Yerli Gül | 5.000 | 180,00 | 900.000,00 | |
| Petunia Atkinsiana | Petunya | 22.500 | 95,00 | 2.137.500,00 | |
| Begonia | Begonya | 22.500 | 85,00 | 1.912.500,00 | |
| Gazania | Gazanya Saksılı | 27.500 | 95,00 | 2.612.500,00 | |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 87.817.500,00 |
Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Daire Başkanlığınca, adı geçen Kanunun 3/a maddesi kapsamında 21.09.2023 tarihinde aynı yükleniciden 195.307.000,00 TL tutarında bitki alım sözleşmesi imzalanmış ve %17,99 oranında iş artışı yapılarak toplam 230.440.400,00 tutarında (KDV hariç) bitki alımı yapılmıştır. Bahsi geçen Sözleşmeye göre alınan bitkilere ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır.
Tablo 15: İstisna Kapsamında Alımı Yapılan Bitkiler (2)
| No | Bitki İsmi (Latince) | Bitki İsmi (Türkçe) |
Birim | Alım Yapılan Birim Fiyat |
Alım Yapılan Miktar |
Tutar |
| Bonzai Olea | Anıt Bonsai Zeytin |
Adet | 350.000,00 | 4.200.000,00 | ||
| Bonzai Olea | Büyük Bonsai Zeytin |
Adet | 195.000,00 | 7.020.000,00 | ||
| Bonzai Olea | Orta Bonsai Zeytin |
Adet | 90.000,00 | 5.400.000,00 | ||
| Platanus Orientalis | Anıt Çınar | Adet | 250.000,00 | 3.000.000,00 | ||
| Platanus Orientalis | Kalın Çınar | Adet | 12.500,00 | 9.000.000,00 | ||
| Platanus Orientalis | İnce Çınar | Adet | 4.500,00 | 3.078.000,00 | ||
| Prunus cerasifera Pissardii Nigra |
Süs Eriği | Adet | 8.500,00 | 816.000,00 | ||
| Tilia tomentosa | Gümüşi Ihlamur Orta |
Adet | 8.500,00 | 4.794.000,00 | ||
| Tilia tomentosa | Gümüşi Ihlamur İnce |
Adet | 4.500,00 | 270.000,00 | ||
| Robinia hispida | Pembe Çiçekli Akasya |
Adet | 8.500,00 | 510.000,00 | ||
| Lagerstroemia indica | Tijli Oya | Adet | 8.500,00 | 2.346.000,00 | ||
| Spathodea campanulata | Lale Ağacı | Adet | 9.500,00 | 228.000,00 | ||
| Nerium oleander tige | Tijli Zakkum | Adet | 10.000,00 | 3.600.000,00 | ||
| Paulownia tomentosa | Pavlonya Çin Kavağı | Adet | 9.000,00 | 108.000,00 | ||
| Prunus serrulata | Süs Kirazı | Adet | 8.500,00 | 510.000,00 |
| Ligustrum Japonica Tige |
Tijli Ligustrum | Adet | 12.500,00 | 900.000,00 | ||
| Morus alba kagayamae | Çınar Yapraklı Dut |
Adet | 35.000,00 | 4.200.000,00 | ||
| Melia azedarach | Tespih Ağacı Kalın |
Adet | 30.000,00 | 1.800.000,00 | ||
| Melia azedarach | Tespih Ağacı Orta |
Adet | 8.500,00 | 306.000,00 | ||
| Acer platanoides | Çınar Yapraklı Akçaağaç |
Adet | 9.500,00 | 2.850.000,00 | ||
| Acer campestre | Ova Akçaağacı | Adet | 35.000,00 | 3.150.000,00 | ||
| Acer saccharinum | Şeker Akçaağacı | Adet | 21.500,00 | 3.225.000,00 | ||
| Acer negundo flamingo | Flamingo Akçaağacı |
Adet | 18.500,00 | 2.220.000,00 | ||
| Acer negundo | Dişbudak Yapraklı Akçaağaç Orta |
Adet | 15.000,00 | 1.080.000,00 | ||
| Acer negundo | Dişbudak Yapraklı Akçaağaç Kalın |
Adet | 35.000,00 | 1.260.000,00 | ||
| Acer platanoides crimson king |
Kırmızı Çınar Yapraklı Akçaağaç |
Adet | 45.000,00 | 2.700.000,00 | ||
| Liquidambar styraciflua | Büyük Amerikan Sığla |
Adet | 250.000,00 | 3.000.000,00 | ||
| Liquidambar styraciflua | Orta Amerikan Sığla |
Adet | 35.000,00 | 2.520.000,00 | ||
| Salix Bayblonica | Salkım Söğüt | Adet | 35.000,00 | 840.000,00 | ||
| Magnolia grandiflora | Büyük Manolya | Adet | 80.000,00 | 1.920.000,00 | ||
| Magnolia grandiflora | Orta Manolya | Adet | 60.000,00 | 1.440.000,00 | ||
| Magnolia grandiflora tige | Tijli Manolya | Adet | 60.000,00 | 1.440.000,00 | ||
| Carpinus betulus | Kara Gürgen | Adet | 250.000,00 | 1.500.000,00 | ||
| Fraxinus excelsior | Dişbudak Kalın | Adet | 35.000,00 | 2.100.000,00 | ||
| Fraxinus excelsior | Dişbudak Orta | Adet | 8.500,00 | 510.000,00 | ||
| Ouercus robur fastigiata coster |
Piramidal Meşe | Adet | 25.000,00 | 750.000,00 | ||
| Buxus sempervirens | Top Şimşir | Adet | 16.000,00 | 960.000,00 | ||
| Camellia Japonica Pyrmidalis |
Piramidal Japon Kamelyası |
Adet | 60.000,00 | 1.440.000,00 | ||
| Buxus Microphylla Faulkner Cono Pyramida |
Piramidal Şimşir | Adet | 25.000,00 | 1.500.000,00 | ||
| Osmanthus Aquifolium Palla |
Top Osmantus | Adet | 65.000,00 | 780.000,00 |
| Euonymus Japonicus “variegata” Pyrmidalis | Piramidal Alaca Taflan |
Adet | 12.500,00 | 750.000,00 | ||
| Prunus serrulata royal burgundy | Kırmızı Yapraklı Kiraz |
Adet | 25.000,00 | 2.400.000,00 | ||
| Cupressoecyparis leylandi Ponpon | Ponpon Leylandi | Adet | 8.500,00 | 1.530.000,00 | ||
| Cupressoecyparis leylandi Spiral |
Sprial Leylandi | Adet | 8.500,00 | 510.000,00 | ||
| Cupressus macrocarpa goldcrest spiralle | Sprial Limon Servi |
Adet | 8.500,00 | 510.000,00 | ||
| Cupressoecyparis leylandi | Küçük Leylandi | Adet | 800,00 | 3.360 | 2.688.000,00 | |
| Cupressoecyparis leylandi | Orta Leylandi | Adet | 1.400,00 | 1.200 | 1.680.000,00 | |
| Cupressoecyparis leylandi | Büyük Leylandi 4,5-5 m |
Adet | 6.500,00 | 1.170.000,00 | ||
| Cupressus arizonica | Mavi Servi | Adet | 800,00 | 384.000,00 | ||
| Cupressus Macrocarpa Goldcrest |
Limon Servi | Adet | 950,00 | 1.200 | 1.140.000,00 | |
| Lagerstroemia indica vase shaped | Örgü Formlu Oya Ağacı |
Adet | 75.000,00 | 4.500.000,00 | ||
| Picea pungens hoopsii | Mavi Ladin | Adet | 9.000,00 | 3.240.000,00 | ||
| Thuja occidentalis Smaragd |
Smargard Mazı | Adet | 800,00 | 28.800,00 | ||
| Cedrus deodora | Sedir | Adet | 8.000,00 | 960.000,00 | ||
| Salvia splendens | Salvia | Adet | 90,00 | 60.000 | 5.400.000,00 | |
| Dianthus petraeus | Karanfil | Adet | 90,00 | 6.000 | 540.000,00 | |
| Viburnum Lucidum | Kartopu | Adet | 485,00 | 12.000 | 5.820.000,00 | |
| Abelia | Abelia | Adet | 125,00 | 4.800 | 600.000,00 | |
| Viburnum Tinus | Tüylü Kartopu | Adet | 350,00 | 6.000 | 2.100.000,00 | |
| Viburnum Lucidum | Manolya Yapraklı Kartopu |
Adet | 350,00 | 7.200 | 2.520.000,00 | |
| Nandina Domestica Fire Power |
Bodur Cennet Bambusu |
Adet | 455,00 | 8.400 | 3.822.000,00 | |
| Pittosporum Tobira nana | Bodur Yıldız Çalısı |
Adet | 325,00 | 7.800 | 2.535.000,00 | |
| Buxus Sempervirens Ball |
Top Şimşir | Adet | 3.500,00 | 1.044 | 3.654.000,00 | |
| Buxus Sempervirens Pyramidalis |
Pramit Şimşir | Adet | 16.000,00 | 960.000,00 |
| Phormium Tenax Variegata |
Yeşil Formium | Adet | 750,00 | 2.400 | 1.800.000,00 | |
| Phormium Tenax Atropurpureum |
Kırmızı Formium |
Adet | 750,00 | 2.400 | 1.800.000,00 | |
| Althaea officinalis | Hatmi Çalısı | Adet | 450,00 | 2.400 | 1.080.000,00 | |
| Viburnum lucidum ball | Kartopu Top Formlu |
Adet | 6.500,00 | 1.560.000,00 | ||
| Lavandula angustifolia | Lavanta | Adet | 130,00 | 6.000 | 780.000,00 | |
| Gaura lindheimeri | Gaura | Adet | 130,00 | 2.400 | 312.000,00 | |
| Juniperus horizontalis Mint Julep |
Ardıç (yeşil renk) |
Adet | 220,00 | 15.600 | 3.432.000,00 | |
| Juniperus horizontals | Yayılıcı Ardıç | Adet | 220,00 | 15.600 | 3.432.000,00 | |
| Juniperius Media X “Old Gold” | Altuni Ardıç | Adet | 220,00 | 18.000 | 3.960.000,00 | |
| Rosa Meiland | Gül (meiland) | Adet | 185,00 | 120.000 | 22.200.000,00 | |
| Berberis Thunbergii Atropurpurea Nana |
Bodur Kadın Tuzluğu |
Adet | 130,00 | 9.600 | 1.248.000,00 | |
| Euonymus microphyllus Pulchellus Aureus | Çıtır Taflan | Adet | 130,00 | 6.000 | 780.000,00 | |
| Nerium oleander papa gambetta | Papa Gambetta | Adet | 600,00 | 4.800 | 2.880.000,00 | |
| Cotonaster Horizantalis | Yayılıcı Dağ Muşmulası |
Adet | 130,00 | 4.800 | 624.000,00 | |
| Photinia serrulata Red Robin |
Alev Çalısı | Adet | 450,00 | 6.000 | 2.700.000,00 | |
| Pyracantha navaho | Ateş Dikeni | Adet | 130,00 | 7.800 | 1.014.000,00 | |
| Ligustrum vulgare | Ligustrum | Adet | 130,00 | 9.000 | 1.170.000,00 | |
| Euonymus Japonica Aurea |
Altuni Taflan | Adet | 130,00 | 15.720 | 2.043.600,00 | |
| Nerium oleander | Zakkum | Adet | 180,00 | 8.400 | 1.512.000,00 | |
| Chrysanthemum indicum | Büyük Kasımpatı |
Adet | 925,00 | 1.000 | 925.000,00 | |
| Chrysanthemum indicum | Orta Kasımpatı | Adet | 145,00 | 82.000 | 11.890.000,00 | |
| Chrysanthemum indicum | Küçük Kasımpatı |
Adet | 75,00 | 75.000 | 5.625.000,00 | |
| Primula Elatior | Çuha | Adet | 35,00 | 36.000 | 1.260.000,00 | |
| Cyclamen Persicum | Sıklamen | Adet | 120,00 | 10.000 | 1.200.000,00 | |
| Viola spp. | Hercai Menekşe | Adet | 8,50 | 1.200.000 | 10.200.000,00 |
| Viola spp. | Hercai Menekşe Sarkıcı |
Adet | 65,00 | 90.000 | 5.850.000,00 | |
| Narcissus poeticus | Nergiz | Adet | 75,00 | 6.000 | 450.000,00 | |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 230.440.400,00 |
Büyükşehir Belediyesince yukarıda yer verilen bitki, çiçek ve ağaç alımları, 4734 sayılı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi “a” fıkrası kapsamında, piyasa fiyat araştırması ve ihale yapılmaksızın, belediyenin seçtiği bir üreticiden ve satıcının takdir ettiği değerden alınmıştır.
Sonuç olarak, Belediyenin Kamu İhale Kanunu’nun, “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi (a) fıkrası kapsamında çiçek, bitki, ağaç vb. alımlarını Kamu İhale Kanunu’ndaki ihale usullerinden birisiyle yapması gerekmektedir.