ÖZET: Biyokimya Laboratuvarı Kit Karşılığı Kan Gazı Cihaz Kullanım İhalesi’nde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sözleşme imzalanması, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İhaleye katılan bir firmanın sunduğu teklif, yaklaşık maliyetin 1.821.500,00 TL olarak belirlenmesine rağmen, 7.250.000,00 TL olan yaklaşık maliyete göre aşırı düşük kalmıştır. Ancak, ihale komisyonu bu durumu değerlendirmeden sözleşme imzalamıştır. Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi, aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve gerekli ayrıntıların talep edilmesini zorunlu kılmaktadır.

İdari şartnamede de benzer düzenlemelere yer verildiği göz önünde bulundurulduğunda, teklifin aşırı düşük olması durumunda gerekli sorgulamanın yapılması gerektiği açıktır. Kamu idaresinin, en avantajlı teklifi sunan firmanın ürününün daha önce kullanıldığını ve bu nedenle sorgulama yapılmadığını belirtmesi, mevzuat gerekliliklerini geçersiz kılmamaktadır.

Sonuç olarak, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapmadan sözleşme imzalaması, ilgili mevzuata ve idari şartnameye aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, kamu ihale süreçlerinin şeffaflığı ve güvenilirliği açısından önemli bir sorun oluşturmaktadır.

BULGU: Biyokimya Laboratuvarı Kit Karşılığı Kan Gazı Cihaz Kullanım İhalesinde Aşırı Düşük Teklif Sorgulamasının Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

İsteklinin, “Biyokimya Laboratuvarı Kit Karşılığı Kan Gazı Cihaz Kullanım İhalesi” işinde yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan teklifine ilişkin, aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılmadan sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; İhale komisyonunun, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği ve bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği düzenlenmiştir.
Biyokimya Laboratuvarı Kit Karşılığı Kan Gazı Cihaz Kullanım ihalesinin İdari Şartnamesinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde de yukarıda yer verilen düzenlemeyle aynı mahiyette ifadelere yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler ve işin idari şartnamesi birlikte değerlendirildiğinde teklif fiyatının yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olması halinde; teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi gerektiği açıktır.
Ancak yapılan incelemede; yaklaşık maliyeti 7.250.000,00 TL olarak tespit edilen 09.08.2023 ihale tarihli ve 2023/613555 ihale kayıt numaralı “Biyokimya Laboratuvarı Kit Karşılığı Kan Gazı Cihaz Kullanım İhalesi” işine ilişkin olarak isteklice verilen 1.821.500,00 TL tutarındaki teklifle ilgili ihale komisyonunca aşırı düşük teklif değerlendirilmesi yapılmadığı ve ilgili teklif sahibi ile sözleşme imzalandığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; söz konusu iş için en avantajlı teklif sunan firmanın teklif etmiş olduğu ürünün uzman üyeler tarafından daha önce kullanılmış olması, teklif edilen ürünün kalite ve kullanımı hakkında deneyim sahibi olunması nedeni ile aşırı düşük sorgulamasının yapılmadığı ifade edilmiştir.
Ancak; İdarenin öne sürdüğü gerekçelerin aşırı düşük sorgulamasının yapılmamasını gerektirecek durumlar olmadığı açıktır.
Sonuç olarak; isteklice verilen teklifin, yaklaşık maliyetin dörtte birine denk gelmesine rağmen ihale komisyonunca aşırı düşük teklif değerlendirilmesi yapılmadan ilgili ile sözleşme imzalanmasının yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve işin idari şartnamesine açıkça aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.