|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin borç stoku, 5393 sayılı Kanun’un 68. maddesinde belirtilen borçlanma sınırını aşmıştır. Bu maddeye göre, belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının toplam borç stoku, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin belirli bir oranla artırılmış tutarını geçmemelidir. Yapılan hesaplamalar sonucunda, belediyenin borç stoku 3.918.147.979,77 TL olarak belirlenmiş ve bu tutar, borçlanma haddinin 1.809.484.674,75 TL üzerinde gerçekleşmiştir.
Denetim bulgularına göre, belediyenin en büyük borç kalemi Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) olan borçlardır. İdare, bu borcun taşınmaz takası yoluyla ödenmesi için gerekli adımları atma niyetindedir. Ancak, mevcut borç stoku borçlanma sınırının altına çekilene kadar yeni borçlanmalara gidilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali disiplinini sağlamak ve sürdürülebilir bir borç yönetimi oluşturmak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılı borç stok tutarının, 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde gösterilen borçlanma sınırının üzerinde gerçekleştiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı, bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Belirtilen mevzuat hükmüne göre, en son kesinleşmiş toplam bütçe gelirlerinin o yılın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla arttırılan tutarı sonucunda belediyelerin borçlanma haddine ulaşılmaktadır. İdarenin ilgili birimlerinden elde edilen verilere dayanılarak yapılan hesaplama sonucunda, aşağıdaki tablolarda görüleceği üzere; Belediyenin 2024 yılı borç stoku tutarı, borçlanma haddinin 1.809.484.674,75 TL üzerinde gerçekleşmiştir.
Tablo 12: Borç Sınırı Hesaplama Tablosu
| Yeniden Değerleme Oranı |
En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutarı (TL) | Toplam Borç Stoku (TL) | Borçlanma Limit Aşımı (TL) |
| %43,93 | 1.465.061.700,15 | 2.108.663.305,02 | 3.918.147.979,77 | 1.809.484.674,75 |
Tablo 13: Borç Stokunu Oluşturan Kalemler Tablosu
| Hesap Kodu Hesap Bakiyesi (TL) | Hesap Kodu Hesap Bakiyesi (TL) |
| 300-Banka Kredileri Hesabı | 86.080.448,43 |
| 320-Bütçe Emanetleri Hesabı | 3.050.981.853,89 |
| 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı | 166.688.703,04 |
| 361-Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı | 133.772.319,03 |
| 368-Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı | 217.963.289,51 |
| 381-Gider Tahakkukları Hesabı | 63.005.087,56 |
| 400-Banka Kredileri Hesabı (Uzun Vadeli) | 41.799.548,01 |
| 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı (Uzun Vadeli) | 146.577.873,64 |
| 481-Gider Tahakkukları Hesabı (Uzun Vadeli) | 11.278.856,66 |
| Toplam Borç Stoku | 3.918.147.979,77 |
Yapılan incelemede, Belediyenin 2024 yılı borçlanma haddi ve mevcut borç stoku değerlendirildiğinde, borç stokunun borçlanma haddini aştığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin borç stoku içinde en büyük kalemin SGK’ya olan borç olduğu, bu borcun taşınmaz takası ile ödenmesi için girişimde bulunulduğu, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarece mevzuatında belirtilen borçlanma sınırına riayet edilmesi ve mevcut borç stoku borçlanma sınırının altına çekilene kadar yeni bir borçlanmaya gidilmemesi gerekmektedir.