BULGU: Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2021 yılı borç stok tutarının, 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde gösterilen borçlanma sınırının üzerinde gerçekleştiği görülmüştür.
5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde; belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı ve bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağına hükmedilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükmüne göre, en son kesinleşmiş toplam bütçe gelirlerinin o yılın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla arttırılan tutarı sonucunda belediyelerin borçlanma haddine ulaşılmaktadır.
Bu bağlamda, İdarenin son üç yılına ilişkin bütçe gelirleri toplamı ve bu gelirler esas alınarak hesaplanan borçlanma sınırına ilişkin bilgiler aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir:
Tablo 23: Sancaktepe Belediyesi Son 3 Yıllık Bütçe Gelirleri Tablosu
| Gelir Türü | 2019 | 2020 | 2021 |
| Belediye Vergi, Resim, Harç vb. Gelirleri | 89.293.959,77 | 89.300.052,51 | 123.898.290,52 |
| Teşebbüs Ve Mülkiyet Gelirleri | 8.278.332,60 | 8.810.291,46 | 19.760.598,70 |
| Alınan Bağış, Yardım ve Özel Gelirler | 6.430.854,20 | 11.623.175,65 | 22.504.317,26 |
| Diğer Öz Gelirler | 53.235.254,87 | 49.945.462,62 | 125.769.031,73 |
| Sermaye Gelirleri | 84.012.295,33 | 39.859.612,74 | 27.330.886,78 |
| Alacaklardan Tahsilatlar | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| ÖZGELİR TOPLAMI | 241.250.696,77 | 199.538.594,98 | 319.263.124,99 |
| GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN AKTARILAN PAYLAR TOPLAMI | 103.775.601,18 | 129.340.503,92 | 184.356.094,68 |
| TOPLAM BÜTÇE GELİRİ | 345.026.297,95 | 328.879.098,90 | 503.619.219,67 |
Tablo 24: Son 2 Yıla Ait Borçlanma Limiti Tablosu
| Yıl | En Son Kesinleşmiş Toplam Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı (%) | Borçlanma Haddi (TL) |
| 2019 | 345.026.297,95 | 22,58 | 422.933.236,02 |
| 2020 | 328.879.098,90 | 9,11 | 358.839.984,80 |
Yukarıdaki tabloda hesap şekli görülebileceği üzere, 2019 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarı neticesinde bulunan 422.933.236,02 TL tutar 2020 yılı borçlanma haddini, 2020 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarı neticesinde bulunan 358.839.984,80 TL tutar 2021 yılı borçlanma haddini göstermektedir.
Yapılan incelemede, Sancaktepe Belediyesi ilgili birimlerinden elde edilen verilere dayanılarak yapılan hesaplama sonucunda, aşağıdaki tablolarda görüleceği üzere; 2021 yılı borç stoku tutarının, İdarenin borçlanma haddinin 98.668.428,56 TL üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 25: 2021 Yılı Borçlanma Limitlerini Gösterir Tablo
| Yeniden Değerleme Oranı |
Önceki Yıl 800 Alacak Toplam |
Önceki Yıl 810 Borç Toplam |
En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar |
Toplam Borç Stoku |
Borçlanma Limit Aşımı (TL) |
| %9,11 | 329.572.807,23 | 693.708,33 | 328.879.098,90 | 358.839.984,81 | 457.508.413,37 | 98.668.428,56 |
Tablo 26: 2021 Yılı Borç Stokunu Oluşturan Kalemler
| Hesap Kodu | Alacak Bakiye (TL) |
| 300-Banka Kredileri Hesabı | 23.650.460,26 |
| 303-Kamu İdarelerine Mali Borçlar Hesabı | 3.480.887,60 |
| 320-Bütçe Emanetleri Hesabı | 264.395.135,59 |
| 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı | 1.768.608,07 |
| 361-Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı | 768.070,60 |
| 368-Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı | 38.416.928,08 |
| 381-Gider Tahakkukları Hesabı | 9.268.505,92 |
| 400-Banka Kredileri Hesabı (Uzun Vadeli) | 62.657.932,63 |
| 438-Kamuya Olan Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı (Uzun Vadeli) | 43.247.822,16 |
| 481-Gider Tahakkukları Hesabı (Uzun Vadeli) | 9.854.062,46 |
| Toplam Borç Stoku | 457.508.413,37 |
5393 sayılı Kanun esasında belediyelerin borçlanma yetkisinin yöntemini gösteren ve hâlihazırda yürürlükte olan 21.02.2005 tarihli ve B050MAH0740001/45201 sayılı İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü (yeni Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) Yazısında;
Borçlanma talebinde bulunan belediyeler toplam borç stoklarını hesaplamak veya tespit etmek amacıyla; Hazine Müsteşarlığı, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, ilgili Sosyal Sigortalar Kurumu İl müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü, ilgili vergi dairesi müdürlüğü ve ilgili TEDAŞ biriminden alacakları yapılandırılmış, kesinleşmiş veya diğer şekilde borç durumuna ilişkin belgelere göre gerekli hesaplamayı yaparak borçlanma talep dosyasına ekleyeceklerdir. Bu belgelere ilave olarak, belediyenin piyasaya ve personeline borcunun olup olmadığı, varsa borç miktarı belediye başkanı tarafından imzalanmak suretiyle ayrıca borçlanma talep dosyasına eklenecektir.
” denilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; borçlanma yapıldığı takdirde borç stok durumuna ve limitlerine dikkat edilmesi hususunda gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Netice olarak; 5393 sayılı Kanun’un borçlanmayı düzenleyen 68’inci maddesi ve mezkûr Genelge hükümleri etrafında, belediyelerin finansal/mali, faaliyet/piyasa ve kurum ve kişilere olan tüm yükümlülükleri, borçlanma yoluyla elde edilip edilmediğine bakılmaksızın bütünsel olarak borç tanımı içerisinde değerlendirilmiş ve herhangi bir istisna düzenlemesine yer verilmeden borç stoku tutarı içerisine dâhil edilmiştir böylece İdarenin borç stoku borçlanma limitlerinin üzerine çıkmıştır.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU
| Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu |
| Bulgu Adı | Yıl/Yıllar | İdare Tarafından Yapılan İşlem |
Açıklama |
| Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “İdare Taşınmazlarının Cins Tashihlerinin Yapılmaması” başlığı ile 8’inci yeniden düzenlenmiştir. |
| Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Belirlenmemesi ve Herhangi Bir Tahsilatın Yapılmaması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Alınmaması” başlığı ile 10’uncu bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| İmar Planında Kamu Ortak Kullanımı İçin Ayrılmış Olan Alanların Özel Siteler ve Şirketler Tarafından Ecrimisil Karşılığı Kullanılmasının Olağanlaştırılması ve İdarece Tahliye İşlemi Başlatılmaması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “İmar Planında Kamu Ortak Kullanımı İçin Ayrılmış Olan Alanların Özel Siteler ve Şirketler Tarafından Ecrimisil Karşılığı Kullanılmasının Olağanlaştırılması ve İdarece Tahliye İşlemi Başlatılmaması” başlığı ile 9’uncu bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| Ruhsatsız Olduğu Tespit Edilen İşyerlerine İdari Para Cezası Uygulanmaması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması” başlığı ile 14’üncü bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| Belediye Sınırları İçindeki Bazı İşletmelerin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunmaları | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim |
| Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması” başlığı ile 14’üncü bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. | |||
| Genel Bütçeye Aktarılması Gereken Asgari Ücret Destek Primlerinin Aktarımı Yapılmayarak Emanet Hesaplarda Tutulması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Genel Bütçeye Aktarılması Gereken 2018 Yılı ve Öncesine Ait Asgari Ücret Destek Primlerinin Aktarımı Yapılmayarak İdarenin Emanet Hesaplarında Tutulmaya Devam Edilmesi” başlığı ile 25’inci bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| İşçi Ücretlerinden Kesilen ve Emanetler Hesabında Kayıtlı Olan Sendika Aidatlarının Sendikaya Gönderilmemesi | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “İşçi Ücretlerinden Kesilen ve Emanetler |
| Hesabında Kayıtlı Olan Üyelik Aidatlarının İlgili Sendikalara Gönderilmemesi” başlığı ile 23’üncü bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. | |||
| Parasal Limit Dâhilinde Yapılan Mal Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması” başlığı ile 7’nci bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| Sosyal Denge Sözleşmesinin Süresinin ve Sözleşmede Düzenlenen Tazminat Miktarının Mevzuata Aykırı Olması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “Sosyal Denge Sözleşmesinde Sosyal Denge Tazminatı Ödenmesinin Dışında Başka Konulara İlişkin Düzenlemelerin |
| Yer Alması” başlığı ile 22’nci bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. | |||
| Bazı İşçilerin Birikmiş Yıllık İzinlerinin Bulunması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması” başlığı ile 21’inci bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| Bazı İşçilerin Fazla Mesailerinde Mevzuatında Öngörülen Azami Fazla Çalışma Süresinin Aşılması | 2018 | Yerine Getirilmedi |
2021 yılında herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaması sebebiyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunun Diğer Bulgular bölümünde “İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması” başlığı ile 21’inci bulgu olarak yeniden düzenlenmiştir. |
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Sancaktepe Belediyesi’nin borç stoku, 5393 sayılı Kanun’un belirlediği borçlanma sınırının 98.668.428,56 TL üzerinde gerçekleşmiştir. Belediyenin borçlanma limiti, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu hesaplanmaktadır. Rapor, borçlanma sürecinde gerekli özenin gösterileceği yönünde İdare tarafından bir taahhüt de içermektedir. Bu durum, belediyenin mali yükümlülüklerini ve borçlanma limitlerini aşmasına neden olmuştur. |