Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması (Sayıştay)

BULGU: Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdarenin 2022 yılı borç stok tutarının, 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde gösterilen borçlanma sınırının üzerinde gerçekleştiği görülmüştür.
5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde; belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı ve bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Belirtilen mevzuat hükmüne göre, en son kesinleşmiş toplam bütçe gelirlerinin o yılın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla arttırılan tutarı sonucunda belediyelerin borçlanma haddine ulaşılmaktadır.
Bununla birlikte; 5393 sayılı Kanun esasında belediyelerin borçlanma yetkisinin yöntemini gösteren ve hâlihazırda yürürlükte olan 21.02.2005 tarihli ve B050MAH0740001/45201 sayılı İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü (yeni adı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)
Yazısında;
cc
Borçlanma talebinde bulunan belediyeler toplam borç stoklarını hesaplamak veya tespit etmek amacıyla; Hazine Müsteşarlığı, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, ilgili Sosyal Sigortalar Kurumu İl müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü, ilgili vergi dairesi müdürlüğü ve ilgili TEDAŞ biriminden alacakları yapılandırılmış, kesinleşmiş veya diğer şekilde borç durumuna ilişkin belgelere göre gerekli hesaplamayı yaparak borçlanma talep dosyasına ekleyeceklerdir. Bu belgelere ilave olarak, belediyenin piyasaya ve personeline borcunun olup olmadığı, varsa borç miktarı belediye başkanı tarafından imzalanmak suretiyle ayrıca borçlanma talep dosyasına eklenecektir.
…” denilmektedir.
Bu bağlamda, İdarenin son üç yılına ilişkin bütçe gelirleri toplamı ve bu gelirler esas
alınarak hesaplanan borçlanma sınırına ilişkin bilgiler aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir:
Tablo 13: Kartal Belediyesi Son 3 Yıllık Bütçe Gelirleri Tablosu

Tablo 14: Son 2 Yıla Ait Borçlanma Limiti Tablosu

Yukarıdaki tabloda hesap şekli görüleceği üzere, 2020 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarı neticesinde bulunan 376.584.108,34 TL tutar 2021 yılı borçlanma haddini, 2021 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarı neticesinde bulunan 692.527.734,53 TL tutar ise 2022 yılı borçlanma haddini göstermektedir.
Yapılan incelemede, Kartal Belediyesi ilgili birimlerinden elde edilen verilere dayanılarak yapılan hesaplama sonucunda, aşağıdaki tablolarda görüleceği üzere; 2022 yılı borç stoku tutarının, İdarenin borçlanma haddinin 22.389.967,88 TL üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 15: 2022 Yılı Borçlanma Limitlerini Gösterir Tablo

Tablo 16: Borç Stokunu Oluşturan Kalemler

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; 2022 yılı içerisinde kullanılan krediler, kredi çekildiği gün itibariyle sisteme yansıyan stok hesaplarına dikkat edilerek kredi uygunluğu sağlandığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından, kredilerin kullanıldığı tarihlerde borç stoku hesaplarına dikkat edildiği ve uygunluğu sağlandığı belirtilse de özellikle yıl içerisinde 320-Bütçe Emanetleri Hesabında artışlar devam etmiş ve yıl sonu itibari ile borç stoku mevzuattaki yasal sınırı aşmıştır.
Sonuç olarak, İdarenin mevzuatta belirlenmiş olan limitlerin üzerinde borç stoku olduğu nedeni ile yeni bir borçlanma yapmaması, mali yapının sürdürülebilirliği ve etkin bir borç yönetiminin temini açısından önem arz etmektedir.