|
ÖZET: Borçlanma giderlerinin muhasebe kayıtlarında dönemsellik ilkesine uyulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi, henüz tahakkuk etmemiş banka kredi faizlerini, tamamı tahakkuk etmiş gibi 630 Giderler Hesabı ile 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına kaydetmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu hesapların, tahakkuk etmiş ancak gelecekte ödenecek olan giderleri izlemek için kullanılacağını belirtmektedir. Ancak, idarenin, kullanılan banka kredilerinin faizlerini tamamı ile bir yıl içinde gider olarak göstermesi, mevzuata aykırıdır.
Kamu İdaresi, 2024 yılı içinde toplam 173.450.008,20 TL tutarında iç borçlanma gerçekleştirmiştir. Yapılan incelemeler, borçlanma giderlerinin tamamının 381/481 Gider Tahakkukları Hesabına kaydedildiğini ve cari yıl gideri olarak 630 Giderler Hesabına aktarıldığını göstermektedir. Bu durum, 2024 yılına ait olmayan 83.025.838,24 TL tutarındaki faiz ve BSMV giderlerinin yanlış bir şekilde kaydedilmesine neden olmuştur. Kamu İdaresi, gelecekte borçlanma giderlerinin dönemsellik ilkesine uygun olarak kaydedileceğini ve nazım hesapların kullanılacağını taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, borçlanma giderlerinin doğru bir şekilde izlenmesi, mali raporların güvenilirliğini artıracak ve ilgili hesapların güncel bilgiler sunmasını sağlayacaktır. Her bir taksitin ödeme esnasında ilgili olduğu faaliyet döneminde gider kaydedilmesi, mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Borçlanma Giderleri Kaydında Dönemsellik İlkesine Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresini tarafından borçlanma işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınması aşamasında henüz tahakkuk etmemiş banka kredi faizlerinin tamamının tahakkuk etmiş gibi 630 Giderler Hesabı ile 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 289’uncu maddesinde; bu hesabın kısa vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma gelecek olan borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 290’ıncı maddesinde; uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış malî borçlara ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarının bu hesaba kaydedileceği; aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz gideri borçlarından takip eden faaliyet dönemi içinde ödenmesi gerekenlerin ise geçici mizandan önce bu hesaba kaydedileceği ve dönem sonunda uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan tutarların da bu hesaba aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 481 Gider Tahakkukları Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 338’inci maddesinde ise; bu hesabın uzun vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen; tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları, tahakkuk etmiş ancak gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde ödenecek olan faiz tutarlarının izlenmesi için kullanılan hesaplardır. İdarelerin, kullanılan banka kredilerinde sözleşme süresince hesaplanan faizin tamamını kredinin kullanıldığı yılda faaliyet gideri olarak göstermesi ve 630 Giderler Hesabında tek seferde giderleştirmesi mevzuat hükümlerine uygun düşmemektedir. Ayrıca aylık faiz dahil taksit ödemeli kredilerde vadesi gelmeyen taksitlerine ait faiz ödemeleri için 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarının kullanılmaması gerekmektedir. Ancak vadesi geldiği halde ödenmeyen taksitlerin bulunması halinde 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarının kullanılması mümkündür. Kredi taksit ödemelerine ilişkin ay sonlarında 630 Giderler Hesabı’na borç kaydı yapılarak 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri ile 102 Bankalar Hesaplarına ilgili kayıtların yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından 2024 yılı içinde münferit 6 kredi anlaşması ile yurt içindeki bankalardan toplam 173.450.008,20 TL (anapara) tutarında iç borçlanma gerçekleştirilmiştir. Kredi anlaşmalarına ilişkin “Genel Kredi Sözleşmelerinde” ve “Geri Ödeme Planlarında” kredi tutarlarının aylık taksitler itibarıyla anapara, faiz ve BSMV’den oluşan kümülatif tutarlar olarak ödeneceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, borçlanma tutarlarına ilişkin ilk muhasebe kayıtlarında borçlanma giderlerinin tamamının (126.581.048,55 TL faiz gideri ile 6.329.052,42 TL BSMV olmak üzere toplam 132.910.100,97 TL) 381/481 Gider Tahakkukları Hesabına, karşılığının ise cari yıl gideri olarak 630 Giderler Hesabına kaydedildiği görülmüştür. İbraz edilen “İtfa Tablosu” uyarınca toplam 49.884.262,73 TL (47.508.821,66 TL faiz gideri ile 2.375.441,07 TL BSMV) tutarında cari faaliyet dönemi gideri gerçekleştirilmiştir. Bu suretle 2024 yılı faaliyet dönemine ait olmayan toplam 83.025.838,24 TL faiz ve BSMV giderinin nazım hesaplarda izlenmek yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilerek hesabın olması gerekenden fazla ve 381/481 Gider Tahakkukları Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablolarının olması gerekenden farklı görünmesine sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında borçlanma giderleri için dönemsellik ilkesine uygun kayıtların gerçekleştirileceği ve aylık taksitler itibarıyla ödeneceği kararlaştırılan borçlanma giderlerinin takibinde nazım hesapların kullanılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından banka kredilerine ilişkin borçlanma giderlerinin aylık taksitler itibarıyla ödeneceğinin kararlaştırıldığı hallerde, idare açısından bir yükümlülük ve taahhüt olan bu giderlerin nazım hesaplarda izlenmesi, dönemsellik ilkesi uygun olarak her bir taksitin ödeme esnasında ilgili olduğu faaliyet döneminde gider kaydedilmesi, bu suretle mali rapor ve tabloların ilgili hesaplar yönünden güncel, güvenilir ve gerçek bilgileri yansıtmasının sağlanması gerekmektedir.