BULGU: Borçlanma Sınırının Aşılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin borç stokunun, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu oluşan yasal sınırın üzerinde olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (d) ve (f) bentlerinde; “d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır. f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddî kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır.” hükmüne yer verilmiştir.
İçişleri Bakanlığının “Borçlanmalar” konulu 21.02.2005 tarih ve 45201 sayılı genel yazısının dördüncü paragrafında; “Borçlanma talebinde bulunan belediyeler toplam borç stoklarını hesaplamak veya tespit etmek amacıyla; Hazine Müsteşarlığı, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, ilgili Sosyal Sigortalar Kurumu il müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü, ilgili vergi dairesi müdürlüğü ve ilgili TEDAŞ biriminden alacakları yapılandırılmış, kesinleşmiş veya diğer şekilde borç durumuna ilişkin belgelere göre gerekli hesaplamayı yaparak borçlanma talep dosyasına ekleyeceklerdir. Bu belgelere ilave olarak, belediyenin piyasaya ve personeline borcunun olup olmadığı, varsa borç miktarı belediye başkanı tarafından imzalanmak suretiyle ayrıca borçlanma talep dosyasına eklenecektir.” denilmek suretiyle borç stokunun belirlenmesinde, İller Bankası kredileri, banka kredileri, dış krediler, Hazineye olan borçlar ve tüm bunların faizleri ile birlikte, vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu borçlarının ve piyasa borçlarının da (bütçe emanetleri) dikkate alınması gerektiği öngörülmüştür. Bu haliyle, yukarıda sayılan kalemlerin toplanması suretiyle hesaplanan borç stoku, Belediyenin ya da bağlı idarelerinin kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla arttırılan miktarını (büyükşehir belediyelerinde bu miktarın 1,5 katını) geçiyorsa belediyeler borçlanma yapamayacaktır.
Yapılan incelemede, Belediye’nin borç stokunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Şöyle ki; Tutak Belediyesi’nin en son kesinleşmiş bütçe gelirleri 2022 yılı gelir kesin hesabına göre 1.106.392,71 TL olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranı olan %122,93 oranı ile artırılması sonucu elde edilen rakam 2.466.481,27 TL’dir. Bu tutar Belediyenin 2023 yılı için borçlanabileceği miktarın üst sınırını belirlemektedir. Belediyenin borç stokunun 49.206.042,07 TL olduğu ve borçlanma sınırını 46.739.560,80 TL aştığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, mevzuat hükümlerince işlem yapılacağını bildirmiştir.
Sonuç olarak, borç stokunun, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu oluşan yasal sınırı aşmaması sağlanmalıdır.
Belediyenin borçlarına yönelik tabloya aşağıda detayları ile yer verilmiştir.
Tablo 7:Borçlanma Tablosu
| Kısa ve Uzun Vadeli Hesap Kodu |
Kısa ve Uzun Vadeli Hesap Adı | Borç Toplamı (TL) |
| 300-400 | Banka Kredileri Hesapları | 42.612.712,22 |
| 320 | Bütçe Emanetleri Hesabı | 277.954,56 |
| 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı | 585.999,67 |
| 361 | Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı | 475.709,16 |
| 368 | Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taklitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesapları | 1.441.705,04 |
| 381-481 | Gider Tahakkukları Hesapları | 3.811.961,42 |
| Genel Toplam | Genel Toplam | 49.206.042,07 |
| Borçlanma Sınırı | Borçlanma Sınırı | 2.466.481,27 |
| Borçlanma Sınırı Aşılan Tutar | Borçlanma Sınırı Aşılan Tutar | 46.739.560,80 |
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Tutak Belediyesi’nin borç stoku, yasal borçlanma sınırını aşmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediyenin borç stoku, kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını geçemez. Tutak Belediyesi’nin 2022 yılı gelir kesin hesabı 1.106.392,71 TL olup, bu tutarın %122,93 oranıyla artırılması sonucu 2.466.481,27 TL borçlanma sınırı belirlenmiştir. Ancak, belediyenin toplam borç stoku 49.206.042,07 TL olarak tespit edilmiş ve borçlanma sınırı 46.739.560,80 TL aşılmıştır. |