|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin borçlanma sınırlarını aştığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68. maddesi, belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının borç stokunun, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin belirli bir oranını geçemeyeceğini belirtmektedir. Büyükşehir belediyeleri için bu oran, 1,5 kat olarak uygulanmaktadır. İçişleri Bakanlığı’nın ilgili yazısında, borç stokunun hangi kalemlerden oluştuğu net bir şekilde tanımlanmıştır. İlgili kalemler arasında İller Bankası kredileri, banka kredileri, dış krediler, hazine borçları ve piyasa borçları yer almaktadır.
2021 yılı itibarıyla, kamu idaresinin kesinleşen bütçe geliri 255.453.331,44 TL olarak belirlenmiştir. %36,20’lik yeniden değerleme oranı uygulandığında, 2022 yılı için borçlanma sınırı 347.927.437,42 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, belediyenin 2022 yılı borç stoku 472.805.128,20 TL’ye ulaşmış, bu da borçlanma limitinin 124.877.690,78 TL aşıldığını göstermektedir. Bu durum, ekonomik istikrar açısından ciddi sorunlar yaratabileceğinden, belirlenen borçlanma sınırlarına uyulması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Borçlanma Sınırının Aşılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin mevzuatta belirlenen sınırların üstünde borçlandığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesine göre, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanmaktadır.
Söz konusu maddede ” faiz dahil iç ve dış borç stoku tutarı… ” şeklinde ifade edilen
hüküm borç stokunun genel toplamını vermekle birlikte, bu hükme istinaden İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan yazıda tereddüde yer bırakmaksızın borç stokunun hangi kalemlerden oluşacağı tek tek sayılmıştır.
İçişleri Bakanlığının anılan “Borçlanma” konulu 21.02.2005 tarihli ve 45201 sayılı yazısına göre, İller Bankası kredileri ve faizleri, banka kredileri ve faizleri, dış krediler ve faizleri, hazineye olan borçlar ve faizleri, piyasa borçları (bütçe emanetleri), vergi ve sosyal güvenlik borçları toplanarak borçlanma limiti tespit edilmelidir.
Anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde, belediyenin finans sektöründen (banka gibi) temin ettiği borçlar yanında, faaliyetleri dolayısıyla oluşan piyasa borçları, personel borçları, yapılandırılmış veya yapılandırılmamış vergi ve sosyal güvenlik borçları da borç stokuna dâhil edilmesi gerekmektedir. Sayılan kalemlerin toplanması suretiyle hesaplanan borç stoku, kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla arttırılan miktarını geçiyorsa, belediye borçlanamayacaktır.
Kamu İdaresinin 2021 yılı sonu itibariyle kesinleşen bütçe geliri olan 255.453.331,44 TL’ye, % 36,20’lik yeniden değerleme oranı uygulandığında borçlanma sınırı, 2022 yılı için 347.927.437,42 TL olmaktadır. Kurumun borç stok miktarı 2022 yılında toplam 472.805.128,20 TL’dir. Bu durumda, borçlanma limitinin 124.877.690,78 TL aşıldığı tespit edilmiştir.
Ekonomik açıdan sorun yaşanmaması için Kanun’da belirtilen borçlanma sınırına uyulması gerekmektedir.