|
ÖZET: Kozluk Belediyesi, 2024 yılı mali tablolarında borç stokunun, yasal olarak belirlenen sınırın üzerinde olduğunu göstermektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’inci maddesi, belediyelere görev ve hizmet giderlerini karşılamak amacıyla borçlanma imkânı tanırken, bu borçlanmanın belirli esaslara ve usullere uygun olması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, borçlanma sınırının aşılması durumunda, belediye yetkilileri hakkında Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri devreye girebilmektedir.
Belediyenin borçlanma sınırı, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan tutarıyla belirlenmektedir. Kozluk Belediyesi’nin 2024 yılı verilerine göre, toplam borç stoku, bu yasal sınırın oldukça üzerinde yer almaktadır. Bu durum, mali disiplinin sağlanması ve sürdürülebilir borç yönetimi açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, belediyenin mevcut borç durumunun, yasal sınırın altında kalması için yeni borçlanmalara gidilmemesi ve mevcut borçların ödenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Kamu İdaresi, borçlanma sınırının altına inene kadar yeni borçlanma yapılmayacağını belirtmiş olsa da, bu düzeltme işleminin 2024 yılına etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Kozluk Belediyesi’nin 2024 yılı sonu itibarıyla borçlanma sınırını aştığı değerlendirilmektedir. |
BULGU: Borçlanma Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin borç stokunun, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu oluşan yasal sınırın üzerinde olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’inci maddesinde, belediyelerin görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla borçlanarak ilave kaynak bulmasına imkân tanınmıştır. Bununla beraber söz konusu maddenin devamında borçlanmaya ilişkin esas ve usuller düzenlenmiş ve bunlara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun görevi kötüye kullanmaya ilişkin hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Kanun’un 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; Belediyelerin faiz dâhil borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı; (e) bendinde ise, bu şekilde hesaplanan tutarın yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı, yüzde onunu geçen iç borçlanmayı ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapılabileceği düzenlenmiştir.
Belirtilen mevzuat hükmüne göre, en son kesinleşmiş toplam bütçe gelirlerinin cari yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla arttırılan tutarı idarenin borçlanma sınırını göstermektedir.
Bu bağlamda, Kozluk Belediyesinin 2024 yılı mali tablolarında yer alan bilgilere göre bütçe gelirleri toplamı ve bu gelirler esas alınarak hesaplanan borçlanma sınırına ilişkin bilgiler aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablodan da anlaşılacağı üzere, İdarenin 2024 yılı borç stoku tutarının, mevzuat ile belirlenen sınırın üzerindedir.
Tablo 9: Borç Limitinin Aşımı
| Yeniden Değerleme Oranı |
Önceki Yıl 800 Alacak Toplam | Önceki Yıl 810 Borç Toplam |
En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar |
Toplam Borç Stoku |
Borçlanma Limiti (TL) |
| %58,46 | 121.721.314,55 | 198.356,49 | 121.522.958,06 | 192.565.279,34 | 307.321.590,69 | 192.565.279,34 |
Sonuç olarak, sürdürülebilir borç yönetimi, gelir-gider dengesi ve yatırımların stratejik yönetim anlayışı çerçevesinde oluşturulmasının ve böylece mali disiplin sağlanmasının en önemli öğesini oluşturmaktadır. Bu sebepten dolayıdır ki borçlanma sınırının altına çekilene kadar yeni bir borçlanmaya gidilmemesi ve mevcut borçların ödenmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi, borçlanma yasal sınırların altına çekilene değin yeni borçlanmaya gidilmeyeceğini belirtmişse de, yapılacak düzeltme işleminin 2024 yılına etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Belediyenin 2024 yılı sonu itibarıyla borçlanma sınırını aştığı değerlendirilmektedir.