|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen ödemelerin, mevzuatta belirtilen sıraya uyulmadan gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, nakit yetersizliği durumunda ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, öncelikle diğer kamu idarelerine yapılması gereken ödemeler, tarifeye dayalı ödemeler ve gecikme cezası gibi borçlar ödenmelidir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 248. ve 249. maddeleri de, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödenmesinde izlenecek sıralamayı belirlemektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu mevzuata aykırı olarak ödemelerin kayda alınma sırasına dikkat edilmeden gerçekleştirildiğini göstermektedir. Kamu idaresinin, bütçe emanetleri hesabına kaydedilen tutarların ödenmesi sırasında muhasebe kayıtlarına alınma sırasına uyulacağına dair taahhütte bulunduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması için, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödenmesinde mevzuatta belirtilen sıralamaya uyulması büyük önem taşımaktadır. Bu, alacaklıların hak kaybı yaşamaması açısından da kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Bütçe Emaneti Ödenmelerinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ilgililere ödenmesi aşamasında muhasebe kayıtlarına alınma sırasına uyulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin muhasebe kayıtlarına alınması sırasına göre ödeneceği belirtildikten sonra, sırasıyla kanun gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verileceği, “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında ise; muhasebe yetkililerinin, bütçe emanetlerini muhasebe kaydına alınma sırasına göre ödenmesinden sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Diğer yandan; Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 248’inci maddesinde; mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların 320 Bütçe Emanetleri Hesabında izleneceği, “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249’uncu maddesinde ise; bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; idarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde emanet hesaplarına alınan tutarların mevzuatında belirtilen ödemelere öncelik verilmesi şartıyla muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir. Bununla birlikte emanet hesaplarda izlenen söz konusu tutarların kayda alınma sırasına göre ödenmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olacağı açıktır.
İdarenin hesap ve işlemleri kapsamında 320 Bütçe Emanetleri Hesabının ayrıntısının incelenmesi neticesinde; söz konusu hesaptan yapılan ödemelerin, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ilgililere ödenmesi aşamasında muhasebe kayıtlarına alınma sırasına dikkat edileceği belirtilmiştir.
Kamu kaynaklarının hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını ve alacaklıların olası bir hak kaybı yaşamamasını teminen nakit yetersizliği dolayısıyla ilgililerine ödenemeyen ve bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alındığı sıraya göre ödenmesi gerekmektedir.