|
ÖZET: Bütçe Emanetleri Hesabında kayıtlı tutarların mevzuatta belirtilen sıraya uygun olarak ödenmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi gereğince, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu bağlamda, vergi, harç, prim gibi ödemelere ve gecikme cezası doğurabilecek borçlara öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, muhasebe yetkilileri, bu ödemelerin kontrolü ve sıralaması konusunda sorumluluk taşımaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’nın işleyişine dair kuralları belirlemektedir. Yönetmelikte, bu hesabın mali yıl içinde veya sonunda ödenemeyen tutarların izlenmesi amacıyla kullanılacağı ve ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasının dikkate alınacağı ifade edilmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, 320-Bütçe Emanetleri Hesabından gerçekleştirilen ödemelerin mevzuata aykırı olarak sıralama gözetilmeden yapıldığı belirlenmiştir. 2024 yılı itibarıyla, 320-Bütçe Emanetleri Hesabında önceki yıllara ait toplam 2.647.141.751,57 TL tutarında bekleyen ödeme bulunmaktadır. Cari yılda bu tutarın 958.418.861,07 TL’si ödenmişken, geçmiş yıllara ait 1.688.722.890,50 TL bakiye kalmıştır. Buna karşın, cari yılda Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen borçlar için 22.634.657.725,00 TL ödeme yapılmıştır. İdare, denetim bulgularına ilişkin gerekli düzeltici işlemleri yapacağını belirtmiştir. Emanet hesaplarındaki tutarların mevzuata uygun olarak ödenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. |
BULGU: Bütçe Emanetleri Hesabında Kayıtlı Tutarların Mevzuatta Belirtilen Sıraya Göre Ödenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bütçe Emanetleri Hesabından yapılan ödemelerin mevzuatta belirtilen sıraya göre yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesi uyarınca; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerekmektedir.
Adı geçen Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında da muhasebe yetkililerinin 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 248 ve 249’uncu maddelerinde 320-Bütçe Emanetleri Hesabının niteliği ve hesaba ilişkin işlemler düzenlenmiştir. Yönetmelik’te, 320-Bütçe Emanetleri Hesabı için, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; yapılacak ödemelerde söz konusu tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasının gözetileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; idarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle emanet hesaplarına alınan tutarların mevzuatında belirtilen ödemelere öncelik vermek şartıyla muhasebe kaydına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir. Bununla birlikte emanet hesaplarda izlenen söz konusu tutarların kayda alınma sırasına göre ödenmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olacağı açıktır.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; 320-Bütçe Emanetleri Hesabından yapılan ödemelerin, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, 2024 yılı dönem sonu itibarıyla 320-Bütçe Emanetleri Hesabında önceki yıllara ilişkin (N-1’den N- 5’e kadar) toplam 2.647.141.751,57 TL kayıtlı ve bekleyen tutarın bulunduğu; cari yılda bunun 958.418.861,07 TL’sinin ödendiği, geçen yıllara ilişkin 1.688.722.890,50 TL bakiye kalmasına rağmen cari yılda Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen borçlar için 22.634.657.725,00 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve gerekli düzeltici işlemlerin tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, emanet hesaplarındaki tutarların İdare aleyhine bir durumun oluşmaması için mevzuatında belirtilen esas ve usullere göre ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.