|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen ancak nakit yetersizliği gibi sebeplerle hak sahiplerine ödenemeyen tutarların, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediğini ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda giderlerin ödenme sırasını belirlemekte ve öncelik sıralamasını düzenlemektedir. Bu bağlamda, vergi, resim ve harç gibi ödemelere öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, nakit yetersizliği nedeniyle ödenemeyen tutarların izlenmesi ve ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan incelemelerde, geçmiş yıllara ait önemli bakiye tutarlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Ancak, 2022 yılı içinde cari yıla ait emanetler için ödemeler yapılmış, bu durum mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamadığı durumlarda, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen tutarların ödenmesi, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmalıdır. Bu süreçte muhasebe yetkilileri, mevzuatın belirlediği önceliklere uygun hareket etmekle yükümlüdür. |
BULGU: Bütçe Emanetleri Hesabı’nda Kayıtlı Tutarların Muhasebe Kayıtlarına Alındığı Sıraya Göre Ödenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilmesine karşın nakit yetersizliği vb. nedenlerle hak sahiplerine ödenemeyen ve 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda izlenen tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği ancak sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verileceği, “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında; muhasebe yetkililerinin, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumlu olacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nın niteliği ve hesaba ilişkin işlemlerin düzenlendiği 248 ve 249’uncu maddelerinde de; hesabın mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde söz konusu giderler karşılığı tutarlar 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilir ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilir. Emanet hesapta izlenen giderlerin ödenmesinin, kayda alınma sırasına göre gerçekleştirmesinden muhasebe yetkilileri sorumludur.
320 Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan ödemelerinin incelenmesi sonucunda; (N-4 Yılına Ait Borçlar) hesabında 4.539,00 TL, (N-3 Yılına Ait Borçlar) hesabında 196.263,01 TL, (N-2 Yılına Ait Borçlar) hesabında 601.191,23 TL, (N-1 Yılına Ait Borçlar) hesabında ise 595.689,93 TL bakiye bulunduğu tespit edilmiştir. (N-4), (N-3), (N-2) ve (N-1) yıllarına ait emanetler bulunurken, 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen öncelikler arasında bulunmamasına rağmen, 2022 yılı içerisinde cari yıla (N) ait emanetlere ilişkin ödemeler yapıldığı yani bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği anlaşılmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Kamu İdaresinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen tutarlara ilişkin ödemelerin, giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir.