|
ÖZET: Bütçe emanetlerinin ödenmesinde mevzuatta belirtilen sıraya uyulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen ancak nakit yetersizliği nedeniyle hak sahiplerine ulaştırılamayan tutarların, 320-Bütçe Emanetleri Hesabında izlenme sırasına göre ödenmediği ortaya çıkmıştır. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olması durumunda ödemelerin belirli bir sıraya göre yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı içerisinde cari yıla ait emanet ödemelerinin, önceki yıllara ait borçlar göz önünde bulundurulmadan gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu durum, muhasebe yetkililerinin sorumluluklarını yerine getirmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, belediyenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması durumunda, 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına uygun olarak ödenmesi gerekmektedir. Bu mevzuat hükümlerine uyulması, mali yönetimin etkinliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilmesine karşın nakit yetersizliği nedeniyle hak sahiplerine ödenemeyen ve 320-Bütçe Emanetleri Hesabında izlenen tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verileceği, “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında; muhasebe yetkililerinin, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumlu olacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 320-Bütçe Emanetleri Hesabının niteliği ve hesaba ilişkin işlemlerin düzenlendiği 248 ve 249’uncu maddelerinde; hesabın mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde söz konusu gider karşılığı tutarlar 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilmekte ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmektedir. Emanet hesapta izlenen giderlerin ödenmesinin, kayda alınma sırasına göre gerçekleştirmesi muhasebe yetkililerinin sorumluluğundadır.
320-Bütçe Emanetleri Hesabından yapılan ödemelerin incelenmesi sonucunda; (N-2 Yılına Ait Borçlar) hesabında 18.050,00 TL, (N-1 Yılına Ait Borçlar) hesabında ise 193.096,00 TL bakiye bulunduğu tespit edilmiştir. (N-2) ve (N-1) yıllarına ait emanetler bulunurken, 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen öncelikler arasında bulunmamasına rağmen, 2024 yılı içerisinde cari yıla (N) ait emanetlere ilişkin ödemeler yapıldığı, yani bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği anlaşılmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Belediyede nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması sebebiyle 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarlara ilişkin ödemelerin, giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir.