|
ÖZET: Bütçe emanetlerinin ödenmesinde mevzuatta belirtilen sıralamanın ihlal edildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediye tarafından alınan mal, hizmet ve yapım karşılığı ödemelerin, belediyenin nakit mevcudunun yetersizliği nedeniyle 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedildiği ve bu ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin ödemelerini öncelik sırasına göre yapmaları gerektiğini belirtmektedir. Özellikle, vergi, harç ve benzeri ödemelere öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de bütçe emanetlerine ilişkin ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu çerçevede, belediyenin mali işlemlerinin denetiminde, 320 Hesabından yapılan ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Muhasebe yetkilisi, bu süreçteki sorumluluklarını yerine getirmelidir. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyece alınan mal, hizmet ve yapım karşılığı tutarların belediyenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedildiği ve ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde, “Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.”, “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur.” düzenlemeleri yapılmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabına ilişkin “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249’uncu maddesinin “Bütçe emanetlerinden yapılacak ödemeler” başlıklı (b) fıkrasında da, “Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Bütçe emanetlerine alınan tutarlar muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için muhasebe biriminde saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.” denilmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde belediyenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle alınan mal, hizmet ve yapım karşılığı tutarları 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedeceği ve ödemeleri muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. Emanet hesabında izlenen giderlerin ödenmesi işleminin kayda alınma sırasına göre gerçekleştirilmesinden muhasebe yetkilisi sorumludur. Belediyenin mali iş ve işlemlerinin incelemesinde, satıcılara olan borçları gösteren 320 Hesabından yapılan ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılması gerekmektedir.