|
ÖZET: Bütçe Emanetlerinin ödenmesi sürecinde, mevzuatta belirtilen öncelik sırasına uyulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bütçe giderleri sırasında nakit yetersizliği nedeniyle 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ödemeleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen sıralamaya uygun olarak gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, kamu idarelerinin ödemelerini gerçekleştiremediği hallerde, öncelikle vergi, harç ve benzeri yükümlülüklere öncelik verilmesi gerektiğini vurgulayan 34. maddeye aykırıdır.
Ayrıca, muhasebe yetkililerinin bu ödemelere ilişkin sorumlulukları da bulunmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 249. maddesi, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödemelerinin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, satıcılara olan borçların bu mevzuata uygun olarak ödenmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu durum, mal veya hizmet tedarik edenlerin alacaklarını zamanında tahsil edememesi nedeniyle kamu zararı yaratabilecek çeşitli masraflara yol açabilir. Dolayısıyla, borçların ödenmesi, ilgili mevzuat çerçevesinde muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bütçe giderlerinin gerçekleşmesi sırasında nakit yetersizliğinden dolayı 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ilgililere ödenmesi aşamasında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen öncelik sırasına uyulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde; “Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.”
“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında;“Muhasebe yetkilileri, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur.”
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320-Bütçe Emanetleri Hesabının düzenlendiği “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249’uncu maddesinde; “Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Bütçe emanetlerine alınan tutarlar muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için muhasebe biriminde saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.” hükümlerine yer verilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, idarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle alınan mal veya hizmet karşılığı tutarlar 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilir ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilir.
Yapılan incelemede, satıcılara olan borçları gösteren 320-Bütçe Emanetleri Hesabından yapılan ödemelerin, yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmadığı tespit edilmiştir. Bundan dolayı, İdareye mal tedarik eden veya hizmet sunanların alacaklarını zamanında tahsil edemedikleri için açabilecekleri davalar nedeniyle, kamu zararı niteliğinde çeşitli masraf ve giderler oluşabilecektir.
Bu itibarla, satıcılara olan borçlar anılan mevzuat gereğince muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenmelidir.