|
ÖZET: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuata Aykırılık Tespit Edildi
2024 yılına ait Sayıştay denetim raporlarında, Büyükşehir Belediyesi İdare’sinin 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan gerçekleştirdiği ödemelerin, ilgili mevzuatta belirlenen sıraya uygun olarak yapılmadığı belirlenmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi gereğince, kamu idareleri nakit yetersizliği durumunda ödemeleri muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirmelidir. Ancak, öncelikli ödemeler arasında yer alan vergi, harç ve benzeri yükümlülüklere öncelik verilmediği tespit edilmiştir. Denetim sonuçlarına göre, İdare’nin 2024 yılı öncesine ait borçları bulunmasına rağmen, cari yıl ödemeleri devam etmektedir. 31.12.2024 tarihli kesin mizanında, 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’nda önemli miktarda borç kaydı yer almakta ve toplam 56.235.894.382,10 TL tutarında ödenmemiş bakiye bulunmaktadır. İdare, mevzuata azami derecede uyulmaya çalışıldığını belirtse de, bu durum ödemelerin zamanında ve doğru bir şekilde gerçekleştirilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’ndaki tutarların, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak ödenmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu hizmetlerinin aksamaması ve mali disiplinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan ödemelerin, mevzuatta belirtilen sıraya göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesi uyarınca; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerekmektedir.
Mezkûr Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında da;
“Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 248 ve 249’uncu maddelerinde; 320-Bütçe Emanetleri Hesabının niteliği ve hesaba ilişkin işlemler düzenlenmiştir. Yönetmelik’te, 320-Bütçe Emanetleri Hesabı için, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; yapılacak ödemelerde söz konusu tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasının gözetileceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, İdarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle emanet hesaplarına alınan tutarların, mevzuatında belirtilen ödemelere öncelik vermek şartıyla muhasebe kaydına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, söz konusu hesaptan yapılan ödemelerin, yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere aykırı olarak, mevzuatta belirtilen sıraya göre yapılmadığı tespit edilmiştir. İdarenin 2024 yılından önceki dönemlere ait borç tutarları bulunmasına rağmen cari yıl ödemeleri yapılmaya devam edilmektedir. Bu kapsamda İdarenin, 31.12.2024 yılına ait kesin mizanında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’nın yıllara ait kalan borç tutarlarını gösteren N-5 kalanı 20.964.594,68 TL, N-4 kalanı 153.629.108,15 TL, N-3 kalanı 947.615.145,46 TL, N-2 kalanı 2.409.123.543,03 TL, N-1 kalanı 52.704.561.990,86 TL tutarında yer almıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve aksatılması halinde kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsızlaştıracak yükleniciler tarafından yapılan işlerin hakedişlerinin ödenmesine ve KHK kapsamındaki çalışanların maaşlarının ödenmesine öncelik verildiği, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34’üncü maddesine azami derecede uyulmaya özen gösterildiği ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesine azami derecede özen gösterildiği ifade edilmiş olsa da bulgu bünyesinde de ortaya konulduğu üzere cari yıl ödemelerinin büyük bir miktarı yapılmış olmasına karşın N-1, N-2, N-3, N-4 ve N-5 yıllarına ait toplam 56.235.894.382,10 TL ödenmemiş ve 320-Bütçe Emanetleri Hesabında bekleyen tutar bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, İdare tarafından 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’ndaki tutarların, mevzuatında belirtilen esas ve usullere göre ödenmesi gerekmektedir.