BULGU: Bütçe Gelir ve Gider Tahminlerinde Yüksek Oranlarda Sapmalar Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin bütçe gelir/gider kesin hesap cetvellerinin incelenmesi neticesinde, bütçe tahminlerinin gerçekçi şekilde hazırlanmadığı, yılsonlarında gerçekleşme oranlarının bütçe tahminlerinin çok altında kaldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nda bütçe; belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge olarak tanımlanmış ve yine Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de bütçe tanımı kanun ifadesi doğrultusunda kaleme alınarak; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçesi, mali yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararı olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca 5018 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesiyle bütçe ilkeleri tespit edilerek bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanacağı, stratejik planların dikkate alınacağı, bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlığın esas alınacağı vurgulanmıştır.
Tablo 8: Belediyenin Son Dört Yıla Ait Bütçe Gelir-Gider Tahminleri ile Gerçekleşmeleri
| Bütçe Yılı | Gelir/Gider Tahmini Bütçe | Gerçekleşen Gider | Gerçekleşen Gider | Gerçekleşen Gelir | Gerçekleşen Gelir |
| Bütçe Yılı | Gelir/Gider Tahmini Bütçe | Miktar | Oran % | Miktar | Oran % |
| 2017 | 60.483.251,00 | 45.886.666,03 | 75,87% | 31.824.618,77 | 52,62% |
| 2018 | 61.702.210,00 | 49.481.102,45 | 80,19% | 35.348.627,80 | 57,29% |
| 2019 | 66.278.833,00 | 33.996.149,43 | 51,29% | 39.016.935,12 | 58,87% |
| 2020 | 63.143.136,00 | 51.635.586,13 | 81,78% | 47.348.358,22 | 74,99% |
Yukarıdaki tabloda yer alan bilgiler doğrultusunda belediyenin son dört yıla ait bütçe tahminleri ile gerçekleşmeleri değerlendirildiğinde, ortalama gerçekleşmenin gelir bütçesinde %60,94 seviyesinde kalarak tahminden %39,05 saptığı, gider bütçesi ortalama gerçekleşmesinin de %72,28 seviyesinde kalarak tahminden %27,72 saptığı tespit edilmiştir.
Görüleceği üzere kurum bütçesinin hazırlanmasında ilgili mevzuat hükümleri ile bütçenin genel kabul görmüş “doğruluk” ve “samimiyet” ilkelerine uyulması, bütçe tahminlerinin gerçeğe uygun şekilde hazırlanması gerekmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin bütçe gelir ve gider tahminlerinde yüksek oranlarda sapmalar olduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler, bütçe tahminlerinin gerçekçi bir şekilde hazırlanmadığını ve yılsonu gerçekleşme oranlarının tahminlerin oldukça altında kaldığını göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ve ilgili yönetmelikler, bütçelerin stratejik planlara ve performans ölçütlerine uygun olarak hazırlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Yapılan değerlendirmeler, bütçe tahminlerinin doğruluk ve samimiyet ilkelerine uygun olarak hazırlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. |