|
ÖZET: Bütçe içi işletme hesaplarının, belediyenin muhasebe biriminde tutulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Düzce Belediyesi’ne ait bütçe içi işletme hesapları, belediyenin muhasebe birimi yerine dışarıdan bir serbest muhasebeci ve mali müşavir aracılığıyla yürütülmektedir. Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği, bu tür işletmelerin muhasebe işlemlerinin mahalli idarenin muhasebe biriminde gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Yönetmelikte belirtilen düzenlemelere göre, bütçe içi işletmenin muhasebe yetkilisi, belediyenin muhasebe yetkilisi olmalı ve işletmenin hesapları kesin hesaba dahil edilmelidir.
Belediye tarafından yapılan açıklamada, Sayıştay 2. Dairesi’nin kararına atıfta bulunulmuş ve mali müşavirin hizmet alımının vergisel yükümlülüklere dair danışmanlık hizmeti olarak değerlendirildiği ifade edilmiştir. Ancak, 2024 yılına ait sözleşmenin içeriği, mali müşavirin yasal defterlerin tutulması ve vergi beyannamelerinin verilmesi gibi muhasebe işlemlerini de kapsadığını göstermektedir. Bu durum, bütçe içi işletmenin muhasebe işlemlerinin, yönetmelik hükümlerine uygun olarak belediyenin muhasebe yetkilisi tarafından yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, mevcut uygulama, Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’ne aykırıdır. Belediyenin bütçe içi işletmesinin muhasebe işlemlerinin, yönetmelik gereği muhasebe yetkilisi tarafından yürütülmesi zorunludur. Bu durum, hem hukuki bir gereklilik hem de mali şeffaflık açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bütçe İçi İşletme Hesabının Muhasebe Biriminde Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Bütçe içi işletmeye ait hesap ve işlemlerin Belediyenin muhasebe birimi dışında hizmet alımı suretiyle serbest muhasebeci ve mali müşavir tarafından tutulduğu görülmüştür.
27.05.2016 tarihli ve 29724 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin
“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, Yönetmelik’in amacının, mahalli idareler bütçesi içinde oluşturulacak işletmelerin, kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları düzenlemek olduğu;
“Muhasebe yetkilisi” başlıklı 7’nci maddesinde, mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisinin işletmenin de muhasebe yetkilisi olduğu ve işletmenin hesabının, muhasebe yetkilisi tarafından, mahalli idare kesin hesabına dahil edilerek ilgili mercilere verileceği;
“Bütçe işlemleri” başlıklı 8’inci maddesinde, işletmenin iktisadi ticari işlerine ilişkin giderler dışında kalan personel giderleri, sosyal güvenlik kurumuna devlet primi giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ve sermaye giderleri ile transferlerinin mahalli idare bütçesinden yapılacağı;
“Muhasebe işlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinde, işletme faaliyetlerinin muhasebe işlemlerinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulacağı,
hükümleri yer almaktadır.
Anılan Yönetmelik’in düzenlemesine göre bütçe içi işletmelerin muhasebe yetkilisi ilgili mahalli idarenin muhasebe yetkilisi olup bütçe içi işletmenin mahalli idare kesin hesabına dahil edilmesi; işletme faaliyetlerinin muhasebe işlemlerinin ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulması gerekmektedir.
Belediyenin “Düzce Belediyesi Bütçe İçi İşletmesi” adıyla bütçe içi işletmesinin bulunduğu; ancak bu işletmenin muhasebesinin Yönetmelik’te belirtildiği şekliyle Belediye muhasebe biriminde tutulmadığı, dışarıdan bir serbest muhasebeci mali müşavirde hizmet alımı yapıldığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından gönderilen cevapta, Sayıştay 2. Dairesinin 18.01.2024 tarihli ve 32 sayılı İlamının esas alındığı ve söz konusu kararda Bütçe İçi İşletmenin vergisel yükümlülüklerinin hizmet alımı kapsamında mali müşavire yaptırıldığı ve bu hizmetin yaptırılmasında da Belediye muhasebe yetkilisinin mahalli idareler muhasebesi kapsamındaki faaliyetleri yerine getirdiğine, alınan hizmetin vergisel yükümlülüklere ilişkin danışmanlık hizmeti mahiyetinde olduğuna ve hizmet alımına ilişkin “mali müşavirlik danışmanlık hizmeti alınmasında ilişilecek bir husus bulunmadığına hükmedildiği ifade edilmiştir.
Ancak, Belediye ile mali müşavir arasında imzalanan ve 2024 yılını kapsayan Sözleşmenin 3’üncü maddesinde; mevzuatın öngördüğü yasal defterlerin tutulması, vergi beyannamelerinin verilmesi, SGK işlemlerinin yürütülmesi mali müşavir tarafından yapılacak işler olarak tanımlanmış olup alınan hizmetin vergisel yükümlülüklere ilişkin danışmanlık hizmeti olmadığı bütçe içi işletmenin muhasebesine ilişkin iş ve işlemleri kapsadığı açıkça görülmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Muhasebe işlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “İşletmenin ticari mal ve hizmet alım satımlarına ilişkin (Kurumlar Vergisine tabi) faaliyetleri için, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddeleri hükümleri uyarınca belirlenen muhasebe standartları, tek düzen hesap planı ve mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde defter tutulur. Mahalli idare bütçesi içinde yapılan personel ve diğer yönetim ve donatım giderleri kurum kazancının tespitinde ve Kurumlar Vergisi beyannamesinin düzenlenmesinde ayrıca dikkate alınır.” hükmüne yer verilerek yapılacak muhasebe iş ve işlemleri açıklanmış ve aynı Yönetmelik’in “Muhasebe yetkilisi” başlıklı 7’nci maddesinde Belediye muhasebe hizmetlerini yürüten “muhasebe yetkilisinin” aynı zamanda belediyenin bütçe içi işletmesinin de muhasebe yetkilisi olduğu belirtilerek bütçe içi işletmenin iş ve işlemlerinin muhasebe yetkilisi tarafından yürütülmesi öngörülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Belediyenin bütçe içi işletmesinin muhasebe iş ve işlemlerinin muhasebe yetkilisince yürtülmesi Yönetmelik gereğidir.