|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi’nin bazı faaliyetleri sonucunda elde edilen KDV’ye rağmen, bu faaliyetler için bütçe içi işletme kurulmadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi, bütçe içi işletme kurulmasına ilişkin kararın belediye meclisine ait olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, aynı Kanun’un 71. maddesi, özel gelir ve giderleri bulunan hizmetlerin, Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın izniyle bütçe içinde işletme kurularak yürütülebileceğini ifade etmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği, bütçe içi işletmelerin mahalli idare bünyesinde birim olarak kurulacağını ve harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisinin belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yönetmelik ayrıca, işletmenin personel giderleri ve mal alım giderleri gibi ticari olmayan giderlerinin mahalli idare bütçesinden karşılanacağını ve muhasebe işlemlerinin ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin kreş ve salon kiralama gibi 100’den fazla faaliyetten elde ettiği gelirler için KDV hesaplanmasına rağmen, bu faaliyetlerin bütçe içi işletme olarak kaydedilmediği gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, bu duruma ilişkin gerekli adımların atılacağını belirtmiş, özel gelir ve giderleri bulunan faaliyetler için belediye meclis kararı ile ilgili Bakanlıktan izin alınarak bütçe içi işletme kurulması gerektiğini ifade etmiştir. |
BULGU: Bütçe İçi İşletme Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından yapılan bazı faaliyetler sonucunda KDV elde edilmesine rağmen, bu faaliyetlere ilişkin bütçe içi işletme kurulmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde, bütçe içi işletme kurulmasına belediye meclisinin karar verebileceği belirtilmiştir. Mezkûr Kanun’un “İşletme tesisi” başlıklı 71’inci maddesinde ise belediyenin özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığının izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “işletme”, “mahalli idarenin görev ve sorumluluk kapsamında bulunan, özel gelir ve giderleri olan (…), belediyeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı izni ile kurulan bütçe içi işletmeleri” şeklinde tanımlanmıştır. Mezkûr Yönetmelik’te, bütçe içi işletmenin, mahalli idare bünyesinde bir birim gibi kurulacağı ve harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisinin de mahalli idare harcama biriminde olduğu gibi belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bunun yanı sıra Yönetmelik’in “Bütçe işlemleri” başlıklı 8’inci maddesinde, işletmenin ticari işlerine ilişkin giderleri dışında kalan personel giderleri, prim giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ile sermaye giderlerinin mahalli idare bütçesinden yapılacağı ve işletme ödeneğinin ticari işler için nakit sermaye olarak kullanılacak kısmının ise ekonomik sınıflandırmada borç verme kodunda gösterileceği belirtilmiştir.
Ayrıca Yönetmelik’te, işletme faaliyetlerinin muhasebe işlemlerinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulacağı ve işletmenin kurumlar vergisine tabi faaliyetlerinin, sadece bütçe işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasına ilişkin olarak bu Yönetmelik hükümlerine tabi olduğu açıkça belirtilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ücret karşılığı işletilen kreş, salon kiralama ücreti gibi 100’den fazla faaliyetten gelir ve bu gelire ilişkin KDV hesaplanmasına rağmen bu faaliyetlerin bütçe içi işletme olarak işletilmediği görülmüştür. Oysaki bu faaliyetler ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilen, Kurum için özel bir gelir niteliğinde olan ve bu gelirlere ilişkin özel giderleri bulunan faaliyetlerdir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği, daha önceden kurulmuş bütçe içi işletmenin genişletilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak özel gelir ve gideri bulunan bu faaliyetlere ilişkin, belediye meclis kararı sonrası, ilgili Bakanlıktan izin alınarak bütçe içi işletme kurulması ve bu işletmelerin bütçe ve muhasebe işlemlerinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.