|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin bütçe içi işletmelerinin hesaplarının mevzuata uygun bir şekilde tutulmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nde belirtilen amaç ve muhasebe işlemleri ile ilgili maddelere göre, bu işletmelerin muhasebe yetkilisi, ilgili mahalli idarenin muhasebe yetkilisi olmalı ve işletmelerin hesapları bu çerçevede yönetilmelidir. Ayrıca, işletmelerin iktisadi ve ticari faaliyetleri için ayrılan ödeneklerin, mahalli idare bütçesinde uygun ekonomik kodlarla gösterilmesi ve özel hesaplar aracılığıyla kullanılması gerekmektedir.
Denetim sonucunda, Hanımlar Lokali Kültür Merkezi, Acem Tekkesi, İlkadım Belediyesi Otoparkı, Gazi Otoparkı, Kreş ve Gündüz Bakımevi, Yemekhane Hizmetleri ve Kale Kafe gibi yedi bütçe içi işletmenin, yönetmelikte öngörülen hesap tutma gerekliliklerine uymadığı tespit edilmiştir. Bu işletmelerin, bütçe ve muhasebe kayıtlarının ayrı tutulmadığı ve mali işlemlerin tek bir birim gibi gerçekleştirildiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, bütçe içi işletmelerin mevzuata uygun bir şekilde kayıtlarının tutulması ve her bir işletme için ayrı hesapların oluşturulması amacıyla gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Bütçe İçi İşletmelerin Hesabının Tutulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin bütçe içi işletmelerine ait hesap ve işlemlerin mevzuata aykırılık teşkil edecek biçimde takip edildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, Yönetmeliğin amacının, mahalli idareler bütçesi içinde oluşturulacak işletmelerin, kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları düzenlemek olduğu,
“Muhasebe Yetkilisi” başlıklı 7’nci maddesinde, mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisinin işletmenin de muhasebe yetkilisi olduğu ve işletmenin hesabının, muhasebe yetkilisi tarafından, mahalli idare kesin hesabına dâhil edilerek ilgili mercilere verileceği,
“Bütçe İşlemleri” başlıklı 8’inci maddesinde, işletmenin iktisadi ticari işlerine ilişkin giderler dışında kalan personel giderleri, sosyal güvenlik kurumuna devlet primi giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ve sermaye giderleri ile transferlerinin mahalli idare bütçesinden yapılacağı, işletme ödeneğinin iktisadi ve ticari işler için nakit sermaye olarak kullanılacak kısmının ise ekonomik sınıflandırmada borç verme kodunda gösterileceği ve bu ödeneğin işletme adına açılmış bir özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılacağı,
“Muhasebe İşlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinde, işletme faaliyetlerinin muhasebe işlemlerinin 10/3/2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulacağı,
Hususları düzenlenmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bütçe içi işletmelerin muhasebe yetkilisi ilgili mahalli idarenin muhasebe yetkilisi olup bütçe içi işletmenin ayrı bir hesabının tutulması ve mahalli idare kesin hesabına dâhil edilmesi, işletme faaliyetlerinin muhasebe işlemlerinin ise mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulması gerekmektedir.
Diğer yandan, işletmenin iktisadi ve ticari işleri için nakit sermaye olarak kullanılacak ödeneğin idarenin bütçesinde I. düzey 08-borç verme ekonomik kodunda gösterilmesi, bu ödeneğin işletme adına açılmış özel bir hesaba aktarılmak suretiyle kullanılması, işletme ödeneğinden kullanılmayan kısmının yılsonunda iptal edilmesi gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde; Hanımlar Lokali Kültür Merkezi İktisadi İşletmesi, Acem Tekkesi İktisadi İşletmesi, İlkadım Belediyesi Otopark Ticari İşletmesi, Gazi Otopark Ticari İşletmesi, Kreş ve Gündüz Bakımevi, Yemekhane Hizmetleri ve Kale Kafe Ticari İşletmesi adıyla yedi tane bütçe içi işletmenin faaliyet gösterdiği; ancak, bu işletmelerin Yönetmelik’te belirtildiği şekliyle ayrı bir hesabının tutulmadığı, iktisadi ve ticari faaliyetler için ayrılan ödeneğin Kamu İdaresi bütçesinde I. düzey 08-borç verme ekonomik kodunda gösterilmediği, bahsedilen ödenek için ayrı bir özel hesap açılmadığı, bütün mali işlemlerin Kamu İdaresinin bir birimi gibi düşünülerek gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Bütçe içi işletmelerin Yönetmelik’te belirtilen şekliyle bütçe ve muhasebe kayıtlarının tutulması ve her işletme için ayrı bir hesabın oluşturulması için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.