|
ÖZET: Belediyenin bütçe içi işletmesinde satılmak üzere alınan malların muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporuna göre, 2024 yılı itibarıyla, Halk Ada Market için alınan 2.061.208,65 TL değerindeki mallar, 153 Ticari Mallar Hesabı yerine başlangıçta 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda izlenmiş ve daha sonra 630 Giderler hesabına aktarılmıştır. Bu durum, ticari malların kayıt altına alınmaması nedeniyle satış bedeli ile edinme maliyeti arasında karşılaştırma yapmayı imkânsız hale getirmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, ticari malların izlenmesi ve muhasebe işlemlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, alınan malların doğru bir şekilde kaydedilmesi, mali tabloların güvenilirliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. Belediyenin, bütçe içi işletmeye alınan mallar için ilgili hesapları kullanması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, bütçe içi işletmelerdeki muhasebe işlemlerinin, yasal düzenlemelere uygun olarak yürütülmesi, mali raporların doğruluğu ve güvenilirliği için gereklidir. Bu tür hataların önlenmesi, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Bütçe İçi İşletmeye Alınan Malların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin bütçe içi işletmesinde satılmak üzere alınan malların ilgili hesapta izlenmediği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153 Ticari Mallar hesabıyla ilgili “Hesabın Niteliği” başlıklı 117’nci maddesinde bu hesabın, kurumlarca herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in ilgili hesabın işleyişinin açıklandığı 118’inci maddesinde ise, ticari mal niteliğinde bir mal alındığında alış tutarı ve ticari mallar hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu ortaya çıkan artışların bu hesaba borç kaydedileceği; kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan ticari malların, sayım sonucunda eksik çıkan ticari mal tutarların, ticari mallardan satılan tutarların, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak kaydedileceği, Satılan ticari malların ise, kayıtlı değeri ile satış fiyatı arasındaki farkın ilgisine göre 600 Gelirler ya da 630 Giderler hesaplarıyla ilişkilendirileceği hükmü yer almaktadır.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Muhasebe işlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında İşletme faaliyetlerinin muhasebe işlemleri 10/3/2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin Halk Ada Market ismindeki bütçe içi işletmesi için almış olduğu ve herhangi bir işleme tabi tutulmadan satışa konu edilen 2.061.208,65 TL tutarındaki malların kaydına ilişkin olarak 153 Ticari Mallar Hesabının kullanılmadığı görülmüştür. Bu nitelikteki alımlar başlangıçta 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmekte, sarf işlemleri ile birlikte 630 Giderler hesabına alınmaktadır. Ticari malların ilgili hesapta izlenmemesi nedeniyle satış bedeli ile edinme maliyeti arasında herhangi bir mukayese yapmak mümkün olmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında bütçe içi işletmeye alınan mallar için ilgili hesabın kullanılacağı belirtilmiştir.
Mali tabloların doğru, tam ve güvenilir veri sunması bakımından herhangi bir işleme tabi tutulmadan satılmak üzere alınan ticari malların ilgili hesapta izlenmesi gerekmektedir.