|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Batman Belediyesi’nin bütçe ödenek işlemlerinde mevzuata uygunluk sağlanamadığı tespit edilmiştir. İncelemeler, yeterli ödeneği bulunmayan bütçe kodları ile harcama talimatı ve ihale onay belgelerinde belirtilen kullanılabilir ödenek tutarları arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, harcama yetkililerinin yalnızca tahsis edilen ödenek tutarları kadar harcama yapabileceğini belirtmektedir. Ancak, bazı belgelerde yer alan ödenek tutarlarının gerçeği yansıtmadığı ve manuel olarak değiştirildiği görülmüştür.
Bütçe uygulama süreçlerinde ödenek aktarma işlemleri, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre düzenlenmektedir. Ancak, Batman Belediyesi’nde yapılan bazı harcamaların, tahsis edilen ödenek tutarını aştığı ve bu durumun yetkili organlarca ödenek aktarımı ile düzeltildiği anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, ödeneği olmayan işler için harcama yapılmayacağına dair taahhütte bulunmuş ve bilişim sisteminde gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, ödenek üstü bütçe kullanımı mevzuata aykırı bir durum olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Bütçe Ödenek İşlemlerinin Mevzuata Uygun Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Bütçe hesaplarının incelenmesi neticesinde, yeterli ödeneği bulunmayan bütçe kodları ile harcama talimatı ve ihale onay belgelerinde yer alan kullanılabilir ödenek tutarları arasında uyumsuzluk olduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinde;
“(…) Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir.” Hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Kanun’un “ödenek üstü harcama başlıklı 70’inci maddesinde;
“Kamu zararı oluşturmamakla birlikte bütçelere, ayrıntılı harcama programlarına, serbest bırakma oranlarına aykırı olarak veya ödenek gönderme belgelerindeki ödenek miktarını aşan harcama talimatı veren harcama yetkililerine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dâhil yapılan bir aylık net ödemeler toplamının iki katı tutarına kadar para cezası verilir.” Denilmektedir.
Belediyelerin bütçe uygulama süreçlerinde yapacakları ödenek aktarma işlemleri ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in “Aktarma” başlıklı 36’ncı maddesinde;
“Bütçede program sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasındaki aktarmalar meclis kararı, program sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasındaki aktarmalar encümen kararıyla, bunların dışında kalan ve ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyine kadar aktarmalar ise üst yöneticinin onayı ile yapılır. Ekonomik sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü düzeyleri bütçeleşme düzeyi olmadığından, bunlar arasında aktarma onayına gerek yoktur.” Denilmiştir.
Ancak, Batman Belediyesine ait 2024 yılında yapılan bazı ihale ve harcamalara ilişkin belgelerde yer alan kullanılabilir ödenek tutarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür. Bütçe ödenek takip programında yeterli ödeneği bulunmayan ilgili bütçe tertiplerindeki veriler manuel olarak değiştirilmekte ve ihale onay belgesi ile harcama talimatlarında yer alan kullanılabilir ödenek tutarı yaklaşık maliyet tutarına getirilmektedir. Hal böyle olunca da ödeneği olmayan ve dolayısıyla ödeme emri düzenlemeyecek olan işler yeterli ödeneği olduğu varsayılarak yerine getirilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde; harcama yetkililerinin ödeneği olmadan harcama yapamayacağı; aksini gerçekleştiren, ödeneği aşan harcama talimatı veren harcama yetkililerine ise para cezası verileceği belirtilmektedir. Ancak idarenin harcama birimlerinde bütçe ile tahsis edilen ödenek tutarını aşan harcama yapıldığı; daha sonrasında yetkili kişi ve organlarca ödenek aktarımının yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında bütçe kalemlerinde yer alan ödenek tutarları ile harcama talimatı ve ihale onay belgelerinde yer alan tutarlar arasındaki uyumsuzluklarının oluşmaması için, ödeneği olmayan hiçbir iş için harcama yapılmayacağını, bilişim sisteminde gerekli önlemlerin alınacağını ve ödenek aktarımlarının zamanında yapılacağını ifade etmiştir.
Sonuç itibarıyla, ödenek üstü bütçe kullanımı durumunun mevzuat hükümlerine uyarlı olmadığı değerlendirilmektedir.