|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin muhasebe kayıtlarında bütçe tertiplerinin hatalı kullanımı ve ödenek aktarmalarının yanlış yapıldığını ortaya koymuştur. İncelemeler, bazı hizmet alımları ve yapım işlerinde bütçedeki ödeneklerin uygun olmayan tertiplerden kullanıldığını göstermektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Belediye Kanunu ve diğer ilgili yönetmelikler, ödeneklerin hangi birim ve hizmetler için kullanılacağını belirten düzenlemeler içermektedir. Bu çerçevede, bütçede yer alan ödeneklerin yalnızca belirlenen tertiplerde harcanması gerektiği vurgulanmaktadır.
Özellikle, personel temin hizmeti için yol ücretlerinin hizmet alım tertiplerinden değil, cari transferler tertibinden ödendiği ve 16 derslikli okul ile spor salonu inşaatı için ödemelerin sermaye giderleri yerine transferler tertibinden yapıldığı tespit edilmiştir. Bu yanlış uygulamalar sonucunda toplamda 24.454.284,61 TL’lik bir tutarın hatalı kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimlerle fonksiyonel sınıflandırma arasındaki aktarmaların, yalnızca belediye meclisinin yetkisi dahilinde olması gerektiği halde, belediye başkanı ve encümen tarafından gerçekleştirildiği görülmüştür. Sonuç olarak, bütçede öngörülen ödeneklerin yalnızca belirlenen tertiplerde kullanılması gerektiği ve farklı ihtiyaçlar için mevzuat çerçevesinde aktarma yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, bütçe yönetiminin daha dikkatli ve mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Bütçe Tertiplerinin Yanlış Kullanılması ve Ödenek Aktarmalarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Muhasebe kayıtları incelendiğinde bazı hizmet alımlarıyla yapım işi için bütçe tertiplerinin yanlış kullanıldığı ve ödenek aktarmalarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.
Bütçede ödenekler, ödeneğin hangi birim tarafından fonksiyonel sınıflandırmadaki hangi hizmet için kullanılacağının bilgisini ihtiva eden tertipler düzeyinde gösterilmektedir. Tertiplerde yer alan ödeneklerin kullanımıyla ilgili düzenlemeler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, Mahallî İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ve yılı bütçe hazırlama rehberlerinde bulunmaktadır. 5393 sayılı Kanun’un “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde meclisin görevleri arasında bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak da yer almaktadır. Fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasındaki aktarma aynı Kanun’un “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34’üncü maddesinde encümenin yetkisine bırakılmıştır. Bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki kalan tüm aktarmaları mezkûr Kanun’un 38’inci maddesine göre belediye başkanı yapmaktadır. Diğer taraftan Mahallî İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yedek ödenek” başlıklı 38’inci maddesinde de yedek ödenekten yapılacak aktarmalarla ilgili yetki encümene bırakılmıştır.
Mevzuatın incelenmesinden tertiplere konulan ödeneklerin yetkili kurullar veya kişilerce mevzuattaki sınırlamalar çerçevesinde diğer tertiplere aktarılabileceği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle bir tertipteki ödenek aktarma yapılmadıkça tertip diziliminde yer alan iş dışında kullanılamayacaktır.
Yapılan incelemelerde bazı doğrudan personel temin hizmeti işinde çalıştırılan personelin yol ücretlerine ilişkin ödemelerin bütçenin hizmet alım tertiplerinde yer alan ödeneklerden yapılması gerekirken cari transferler tertibinden yapıldığı ve 16 derslikli okul ve spor salonu yaptırma işine ait ödemelerin de bütçenin sermaye giderleri tertibinden yapılması gerekirken transferler tertibinden yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu şekilde yanlış kullanılan ödenek miktarı, hizmet alımlarına ilişkin tertipten çıkması gerekirken transferler tertibinden ödenen işlerde 11.604.167,59 TL, sermaye giderleri tertibinden ödenmesi gerekirken transferler tertibinden ödenen yapım işinde 12.850.117,02 TL olup toplamda 24.454.284,61 TL’dir.
Diğer taraftan ödenek aktarmalarının incelenmesi neticesinde bütçede kurumsal kodlama yapılan birimlerle fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasındaki aktarmalardan belediye başkanı ve encümen tarafından yapılanların bulunduğu tespit edilmiştir. Belediye başkanı tarafından yıl içinde bu şekilde 3 kez aktarma yapılmıştır ve aktarılan tutar 538.221.104,90 TL’dir. Encümen tarafındansa yıl içinde bu şekilde yapılan aktarmaların sayısı 5 olup aktarılan tutar 716.725.000,00 TL’dir. Mevzuatta yer alan düzenleme, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimlerle fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasındaki aktarmada yetkinin büyükşehir belediye meclisinde olduğunu ifade etmektedir. 5393 sayılı Kanun’un bu düzenlemesi karşısında belediye başkanı ve encümen tarafından bütçede kurumsal kodlama yapılan birimlerle fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapılması mevzuata uygun olmamıştır.
Kamu İdaresi cevabında; personel temin hizmeti kapsamında çalıştırılan işçilere yapılan yol ücreti ödemelerinin transferler tertibi yerine mal ve hizmet alımları tertibinden yapılacağı, ödenek aktarmalarında kanun ve yönetmeliklerde belirlenmiş çerçeveye riayet edileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan deprem bölgesinde yapılan bir okulun inşa çalışmalarındaki harcamaların muhasebe kaydında transferler tertibinin kullanılması okulun hibe edileceğinden bahisle gerekçelendirilmektedir. Her ne kadar hibe edilecekse de okulun kabul işlemlerinin ABB tarafından yapılacak olması ve bu aşamaya kadar tüm süreçlerde ABB’nin sorumluluğunun bulunması, kabul aşamasına kadar yapılacak tüm harcamaların sermaye giderleri tertibinden yapılmasını ve sonrasında hibe işleminin transferler kalemine gider yazılarak gerçekleştirilmesini gerektirmektedir.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde; bütçede öngörülen ödeneklerin konulduğu tertipte yer alan işlere münhasıran kullanılması, farklı bir işe ilişkin ödenek ihtiyacı oluşması durumunda mevzuatın verdiği yetki çerçevesinde aktarma yapılması gerekmektedir.