|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bakanlık personeline yurt içi görevlendirmeler nedeniyle ödenen geçici görev yolluklarının, mal ve hizmet alımları tertibi yerine sermaye giderleri tertibinden ödendiğini ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 13. maddesi, bütçenin kamu mali işlemlerinin şeffaf bir şekilde görünmesini sağlaması gerektiğini belirtirken, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 2021-2023 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi, sermaye harcamalarının sabit sermaye edinimleri ve gayrimenkul alımları için yapılan ödemeleri kapsadığını vurgulamaktadır.
Yolluk giderlerinin, “03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri” kodu altında giderleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak incelemeler, bu ödemelerin “06-Sermaye Giderleri” tertibinden yapıldığını göstermektedir. 2021 yılı bütçesinden yapılan yolluk ödemeleri toplamı 11.798.174,34 TL’dir. Bu durum, bakanlık personeli için mevcut olan bütçe tertibinin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, yolluk giderlerinin doğru sınıflandırılması ve analitik bütçe esaslarına uygun olarak “03.03 Mal ve hizmet alımları” ekonomik kodundan ödenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bütçedeki Mal ve Hizmet Alımları Tertibinden Ödenmesi Gereken Yolluk Giderlerinin Sermaye Giderleri Tertibinden Ödenmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık personeline yurt içi görevlendirilmeleri nedeni ile ödenen geçici görev yolluklarının, mal ve hizmet alımları tertibi yerine diğer sermaye giderleri tertibinden ödendiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; bütçenin, kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görülmesini sağlayacağı, kurumsal ve ekonomik sonuçların görülebilmesi amacıyla uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tabi tutularak hazırlanacağı ve uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayınlanan “2021-2023 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi”nin “Tanımlar” başlıklı kısmında ise, sermaye harcamalarının sabit sermaye edinimleri ile gayrimenkuller ya da gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan ödemeleri veya bu amaçlarla yapılan karşılıksız ödemeleri kapsadığı, sermaye harcamalarının normal ömrü bir yıldan ve yılları bütçe kanunları ile belirlenecek asgari değerden fazla olan mal ve hizmetler için yapılan harcamaları içereceği belirtilmiştir.
Yine aynı Rehberin “03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri” başlıklı kısmında; yolluk giderlerinin bu koddan giderleştirileceği ifade edildikten sonra “06- Sermaye Giderleri” başlığı altında, sermaye harcamalarının sabit sermaye edinimleri, gayrimenkuller ya da gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan ve Devlet mal varlığını artıran ödemeler olduğu, bu ödemelerin her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenecek asgari limitin üzerinde ve kullanım ömürlerinin bir yıl veya daha uzun olması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda da bahsedildiği gibi, sermaye giderleri, normal ömrü bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşan ödemelerdir. Buna göre sermaye ödeneklerinden yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, herhangi bir varlık hesabı ile ilişkilendirilmesi mümkün görülmeyen ve bakanlığın rutin iş ve işlemleri nedeniyle görevlendirilen personele yapılan yolluk ödemelerinin “03.03 Mal ve hizmet alım giderleri” tertibinden ödenmesi gerekirken “06.09 Sermaye giderleri” tertibinden ödendiği görülmüştür. Bu kapsamda 2021 yılı bütçesinden yapılan ödeme tutarı 11.798.174,34 TL’dır.
Her ne kadar uygulamanın Sermaye Giderleri tertibinde bütçeleştirilen yolluk ödemeleri bulunduğu gerekçesiyle yapıldığı ileri sürülse de, “06.09 Sermaye giderleri” tertibinden yapılacak olan yolluk ödemelerinin proje kapsamında istihdam edilen ve bakanlık personeli de olmayan kişilere yapılacak olan ödemeleri kapsamaktadır. Zira bakanlık personeli için yapılacak yolluk ödemeleri için açılmış bulunan bütçe tertibi mevcuttur.
Bu itibarla; yolluk giderlerinin, niteliğine ve analitik bütçe esaslarına uygun sınıflandırılması ve mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görülmesini sağlayacak şekilde, kurumsal ve ekonomik sonuçların görülebilmesi amacıyla “03.03 Mal ve hizmet alımları” ekonomik kodundan ödenmesi sağlanmalıdır.