|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gerçekleştirdiği yapım işlerinde bütün riskler (all risk) sigorta poliçeleri uygulamalarında çeşitli hatalar tespit etmiştir. Özellikle, sigorta primlerinin ödendiğine ve poliçenin yürürlükte olduğuna dair belgelerin yükleniciler tarafından sunulmadığı, bu durumun hakedişlerin düzenlenmesini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, sigorta poliçelerinin geçici kabul tarihinden önce iptal edilemeyeceği ve her hakediş öncesinde sigorta durumunu gösteren belgelerin sunulmasının zorunlu olduğu vurgulanmaktadır. Ancak, denetimlerde bazı projelerde bu belgelerin eksik olduğu gözlemlenmiştir.
Ayrıca, sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının hatalı uygulandığı tespit edilmiştir. Mevzuatta belirtilen %2’lik azami muafiyet oranının aşılması, yüklenicilerin sorumluluklarını artırmakta ve Kurumun risklerini yükseltmektedir. Özellikle, hırsızlık, yangın ve diğer hasar türleri için %10 gibi yüksek muafiyet oranları belirlenmesi, yasal çerçevede kabul edilmemektedir. 2023 yılı denetim raporunda da benzer bulgulara yer verilmesine rağmen, gerekli düzeltici işlemlerin yapılmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının mevzuata uygun şekilde belirlenmesi ve her hakediş öncesinde gerekli belgelerin sunulması, hem yüklenicilerin hem de Kurumun karşılaşabileceği hukuki ve mali sorunların önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Bütün Riskler (All Risk) Sigorta Poliçelerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinin incelenmesi sonucunda, bütün riskler (all risk) sigorta poliçesi uygulamasında çeşitli hatalar yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalara aşağıda kısımlar halinde yer verilmiştir.
Bütün Riskler (All Risk) Sigorta Primlerinin Ödendiğine ve Sigorta Poliçesinin Yürürlükte Olduğuna Dair Belge Bulunmadan Hakediş Düzenlenmesi
Kurum tarafından ihale edilen bazı yapım işlerine ilişkin hakedişler düzenlenirken bütün riskler (all risk) sigorta primlerine ilişkin sigorta sözleşmesinin devam ettiği ve sigorta primlerinin ödendiğine dair sigortacıdan alınacak belgenin yüklenici tarafından Kuruma sunulmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; sigortalara ilişkin poliçelerin, idarenin yazılı izni dışında; genişletilmiş bakım devresi teminatı hariç, poliçenin geçici kabul tarihinden önce iptal edilemeyeceği ve süresinin kısaltılamayacağı, genişletilmiş bakım devresi teminatının ise kesin kabul tarihinden önce iptal edilemeyeceği hükmünü taşıması ve ilk hakediş raporunun düzenlenip tahakkuka bağlanmasından önce idareye verilmesi gerektiği, aksi halde hakediş tutarı ve öngörülmüş ise avansın ödenmeyeceği, sigorta primlerinin ödendiğine ve sigorta sözleşmesinin yürürlükte olduğuna dair sigortacıdan alınacak bir belgenin her hakedişin tahakkuka bağlanmasından önce idareye sunulmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; 2022/752467 ihale kayıt numaralı “Yenimahalle Belediyesi Sınırlarındaki Muhtelif Pazar Yerlerinin Üzerinin Kapatılması Ve Çatı Tipi Güneş Enerji Santrali Kurulması İşi” ile 2023/900060 ihale kayıt numaralı “Mülkiyeti Belediyemize Ait İlkyerleşim Mahallesi 43148 Ada 1 Parselde Alzheimer Ve Yaşlı Yaşam Merkezi Yapılması İşi”nde hakedişlerin tahakkuka bağlanmasından önce yükleniciler tarafından sigorta sözleşmesinin devam ettiği ve sigorta primlerinin ödendiğine dair sigortacıdan alınacak belgenin Kuruma sunulmadığı tespit edilmiştir.
Denetim tespiti sonrasında, Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususta gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, poliçe kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi halinde şayet yüklenici tarafından sigorta primleri ödenmemiş ise Kurum ilgili sigorta şirketinden tazminat alamayacak ve tek muhatap olarak yüklenici kalacaktır. Bu hususun ise mezkûr zararın tazmin edilememe riskini arttıracağı açıktır. Bu nedenle Kurum tarafından hakediş evrakları düzenlenirken sigorta sözleşmesinin devam ettiği ve sigorta primlerinin ödendiğine dair sigortacıdan alınacak belgenin aranması önem arz etmektedir.
Bütün Riskler Sigorta Poliçelerinde Muafiyet Oranlarının Hatalı Uygulanması
Kurum tarafından gerçekleştirilen çeşitli yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olduğu; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının azami %20 olduğu; bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde; Kurum tarafından ihale edilen ve sözleşmeye bağlanan yapım işlerine ilişkin bütün riskler sigorta poliçelerinde bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet oranı uygulandığı; hırsızlık hasarı, yangın hasarı, bakım devresi hasarı, diğer tabiat olayları hasarı, üçüncü şahıs mali mesuliyet hasarı ve diğer hasarlar için mevzuatta izin verilmediği halde %10 tenzili muafiyet oranının belirlendiği tespit edilmiştir.
Bütün riskler sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlenmiş olması veya koasürans uygulanmaması gereken riskler için koasürans uygulanması yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta ancak yüklenici tarafından bizzat karşılanması gereken kısmın artmasına sebebiyet vererek Kurumun karşılaşabileceği riski yükseltmektedir.
Söz konusu husus 2023 yılı denetim raporunda da bulgu konusu edilmiş olmasına rağmen İdare tarafında gerekli düzeltici işlemler yapılmamış ve bulgunun gereği yerine getirilmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususla ilgili gereken hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, Kurum ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafların önüne geçmek adına yapım işlerine ait inşaat sigortalarında %2’den fazla muafiyet oranı belirlenmemesi; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri dışındaki risklerden kaynaklanabilecek hasarlar için koasürans uygulanmaması gerekmektedir.