|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde, yükleniciler tarafından düzenlenen bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde bazı risk kalemlerine %2’yi aşan muafiyet uygulandığını ortaya koymuştur. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddesi, tüm riskler için muafiyet oranının en fazla %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör gibi riskler için ise koasürans oranının %20 ile sınırlı olduğunu belirtmektedir. Bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmamakta ve hasarların karşılanması yüklenicinin sorumluluğundadır.
VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından 2024 yılında ihale edilen yapım işlerine ait sigorta poliçeleri incelendiğinde, yüklenicilerin belirli risk unsurlarında mevzuatta belirtilen %2 sınırını aştığı tespit edilmiştir. Bu durum, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte, İdarenin karşılaşabileceği riskleri artırmaktadır. Önceki yıllarda da benzer bulguların raporlandığı, ancak düzeltici adımların atılmadığı görülmektedir. Kamu İdaresi, gelecekte bu konuda daha dikkatli olunacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, inşaat sigortalarında %2’yi aşan muafiyet oranlarının belirlenmesi, olası hukuki ve mali ihtilafların önüne geçilmesi açısından sorun teşkil etmektedir. Bu nedenle, sigorta poliçelerinde belirtilen muafiyet oranlarına uyulması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bütün Riskler Sigorta Poliçelerinde Muafiyet Oranlarının Hatalı Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından gerçekleştirilen çeşitli yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olduğu; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının azami %20 olduğu; bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından 2024 yılında ihale edilen ve sözleşmeye bağlanan yapım işlerine ilişkin sigorta poliçelerinin incelenmesi neticesinde; yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortası poliçelerinde, ayrıntıları aşağıdaki tabloda yer alan, bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Bütün riskler sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlenmiş olması yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta; ancak yüklenici tarafından bizzat karşılanması gereken kısmın artmasına sebebiyet vererek İdarenin karşılaşabileceği riski yükseltmektedir.
Tablo 11: %2’den Fazla Muafiyet Uygulanan Bazı Yapım İşleri
| Sıra No | İhale Adı | Muafiyet Kalemleri ve Oranları |
| Van İli Erciş İlçesi Yukarı Işıklı Terfi Merkezinde Bina Onarımı Trafo ve Jeneratör Yapım İşi | – Kazık/İksa/Ankraj İşleri Hasarları teminat harici, -Yatay/Dikey Taşıma, Vinçle Kaldırma, Test Hasarları asgari 10.000 USD %20’si, – Diğer Tabiat Olayları, Bakım, Yangın, Hırsızlık asgari 7.500 USD %10’u, – Diğer Hasarlarda asgari 5.000 USD %10’u, – 3. Şahıs MM asgari 1.500 USD %10’u. |
|
| Van İli Gürpınar ve Gevaş İlçeleri Muhtelif Mahallelerde 4. Etap İçmesuyu Hattı Yapım İşi | -Diğer Kazık/İksa/Ankraj İşleri %10’u, – Diğer Doğal Afetler, Bakım, Yangın, Hırsızlık %10’u, Diğer Hasarlarda %10’u, – 3. Şahıs MM %10’u. |
|
| Van İli Özalp ve Saray İlçeleri Muhtelif Mahallelerde 4. Etap İçmesuyu Hattı Yapım İşi | -Diğer Kazık/İksa/Ankraj İşleri %10’u, – Diğer Doğal Afetler, Bakım, Yangın, Hırsızlık %10’u, Diğer Hasarlarda %10’u, – 3. Şahıs MM %10’u. |
|
| Van İli Erciş, Muradiye ve Çaldıran İlçeleri Muhtelif Mahallelerde 4. Etap İçmesuyu Hattı Yapım İşi |
-Diğer Tabiat Olayları Hasarlarında minimum 5.000 USD %10’u, -Yangın/Test/Bakım Hasarlarında minimum 7.500 USD %10’u, -Hırsızlık minimum 10.000 USD %10’u, -3. Şahıs MM %10’u, -Diğer Hasarlarda %10’u. |
|
| Van İli Başkale İlçesi Muhtelif Mahallelerde 4. Etap İçmesuyu Hattı Yapım İşi | -Diğer Tabiat Olayları/Bakım Devresi/Hırsızlık minimum 3.500 USD %10’u, – Diğer Hasarlar minimum 3.500 USD %10’u, – 3. Şahıs MM minimum 750 USD %10’u. |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında; Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddesi gereği bütün riskler sigorta poliçelerindeki risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulanmaması hususunda daha hassas ve dikkatli davranılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, İdare ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafların önüne geçmek adına yapım işlerine ait inşaat sigortalarında %2’den fazla muafiyet oranı belirlenmemesi gerekmektedir.