|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen yapım işi ihalelerinde, yüklenicilerin tüm riskler sigortasında bazı risk kalemlerine %2’yi aşan muafiyet oranları uyguladığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, yüklenicilerin işyerlerindeki araç, malzeme ve makineleri, doğal afetler ve diğer risklere karşı sigorta yaptırma yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde ise muafiyet oranlarının azami %2 olarak belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
İncelemeler sonucunda, 2023/148240 ihale kayıt numaralı “2023 Yılı Yol ve Kaldırım Yapım İşi”ne ait sigorta poliçesinde muafiyet oranının %10 olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek gelecekteki benzer işlemlerde belirtilen düzenlemelere uyulacağını ifade etmiştir. Muafiyet oranlarının %2’lik sınırı aşması, yüklenicinin sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riskleri artırma potansiyeli taşımaktadır. Sonuç olarak, tüm riskler sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının %2 ile sınırlı olması gerektiği, bu durumun yüklenicilerin sorumluluklarını ve risk yönetimini etkileyen önemli bir unsur olduğu anlaşılmaktadır. |
BULGU: Bütün Riskler Sigortasında Bazı Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından gerçekleştirilen yapım işi ihalesinde, yüklenici tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigortasında bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde, yapım işinde yüklenicinin; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu ifade edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında;
“(3) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) Sigorta poliçesinde; idare işveren sıfatıyla, yüklenici işi gerçekleştiren sıfatıyla yer almalı, alt yüklenicilerin vereceği zararların da teminat kapsamı dahilinde olduğu belirtilmelidir. Kıymetlerin sigortalanmasında aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak muafiyet ve koasürans uygulamalarına yer verilebilir:
Tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami % 2’dir.
Deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranı azami %20’dir. Bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmaz.
Muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanması yüklenicinin sorumluluğundadır” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen düzenlemeden anlaşılacağı üzere tüm riskler sigorta poliçesinde, muafiyet açısından uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2023/148240 ihale kayıt numaralı ve 25.200.000,00 TL bedelli “2023 Yılı Yol ve Kaldırım Yapım İşi’ne ait bütün riskler (all risk) sigorta poliçesinde; deprem muafiyeti, sel, su baskını, toprak kayması, terör riskleri ve diğer hasar kalemlerine ilişkin muafiyet oranının %10 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki benzer iş ve işlemlerde, tespit edilen husus doğrultusunda hareket edileceğini ifade etmiştir.
Sigorta poliçesinde muafiyet oranlarının %2’lik orandan fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili hükmünde belirtildiği üzere, yapım işlerinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olması gerekmektedir.