|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı ve Yol Bakım ile Altyapı Koordinasyon Dairesi Başkanlığı’nın bazı yapım işlerinde, yükleniciler tarafından yaptırılan All Risk sigortasında muafiyet oranlarının %2’yi aştığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, bu poliçelerdeki muafiyet oranının azami %2 olarak belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, çeşitli risk kalemlerinde %10 gibi yüksek muafiyet oranları uygulanmıştır.
Örneğin, İstanbul genelindeki bazı yapım işlerinde, yangın, hırsızlık ve diğer doğal afetler için %10 muafiyet oranları belirlenmiştir. Bu durum, yüklenicilerin risk maliyetlerini artırmakta ve sigorta şirketlerinin zarar üstlenimlerini azaltmaktadır. İlgili idare, muafiyet oranlarının %2 olarak belirlenmesi gerektiğini yüklenicilere bildirmiştir. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SDDK) da bu konuda periyodik olarak talimatlar yayımlamaktadır. Sonuç olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olarak, All Risk sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının %2’yi aşmaması gerektiği ifade edilmiştir. Bu hususta gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir. |
BULGU: Bütün Riskler Sigortasında Bazı Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Fen İşleri Dairesi Başkanlığının bazı yapım işlerinde ve Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Dairesi Başkanlığına ait tüm yapım işlerinde, yüklenici tarafından yaptırılan All Risk (Bütün Riskler) sigortasında bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; yüklenicinin çeşitli risklere karşı yaptıracağı All Risk (Bütün Riskler) poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının ise azami %20 olacağıdüzenlemesine yer verilmiştir.Söz konusu mevzuat hükmü çerçevesinde; muafiyet açısından uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ilgili daire başkanlıklarınca yaptırılan bazı yapım işlerine ait sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine aykırı olarak; diğer doğalafetler, yangın, hırsızlık, bakım hasarları muafiyeti %10, diğer hasar muafiyeti %10, üçüncü şahıs mali mesuliyet maddi zarar muafiyeti %10 oranında uygulandığı tespit edilmiştir.
Yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortası poliçelerinde bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet uygulanmasına ilişkin bazı örneklere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 39: %2’den Fazla Muafiyet Uygulanan Bazı Yapım İşleri
| Sıra No | İşin Adı | Muafiyet Kalemleri ve Oranları |
| 2023/1126456 İstanbul Geneli Yollarda Kullanılmak Üzere Mamul Asfalt ve Yapıştırıcı Malzeme Temini, Nakli ve Serimi İşi | 3. Şahıs Hasarlar: %10 Asgari 5.000 TL Kloz 102: %10 Asgari 5.000 TL Diğer Hasarlar: %10 Asgari 5.000 TL | |
| 2023/1128552 Anadolu Yakası Genelindeki Yollarda Asfalt Kaplama-Yama Yapılması ile Baca-Izgara Yükseltme İşi | Diğer Hasarlar: asgari 2.500 usd olmak üzere hasarın %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır Hırsızlık: asgari 5.000 usd olmak üzere hasarın %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır 3.Ş.M.M. (maddi): asgari 5.000 usd olmak üzere hasarın %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır Bakım Devresi: asgari 5.000 usd olmak üzere hasarın %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır İş Makineleri: asgari 2.500 usd olmak üzere hasarın %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır |
|
| 2024/927236 İstanbul Genelindeki Yollarda Kullanılmak Üzere Plent Altı Asfalt Malzeme Temini, Nakli ve Serim İşi | MR. 001: Grev-lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri, Kötü niyetli hareketler ve Terörizm: Limit: 2.259.450.000,00 TL MR. 006: Fazla Mesai, Gece İşçiliği, Tatil Günlerinde Çalışma ve Seri Taşıma Ek Giderleri: Limit: Hasarın %10’u azami 1.000.000 TL (Beher hasarda ve poliçe süresi boyunca toplamda) Diğer Tüm Hasarlarda: Her bir hasarda hasarın %10’u asgari 3.500 USD Kloz 002 / Kloz 102 ve Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Hasarlarında: Her bir hasarda hasar bedelinin %10’u, asgari 1.500 USD oranında tenzili muafiyet uygulanır. |
|
| 2023/1286935 İstanbul Anadolu Yakası Kamu Binaları Bakım, Onarım, Tadilat ve Ek Hizmet Yapıları X.Grup İnşaatı | Her Bir Kazık/İksa /Ankraj/Palplanş İksa/Jet -Grout Ve Temel Güçlendirme Hasarında 35.000.-USD, Hasarın %10’u Muafiyet Uygulanır. Profesyonel Hizmetler Klozu: Hasarın %10’u Azami 250.000 TL Kloz: 006 Fazla Mesai, Gece İşciliği, Tatil Günlerinde Çalışma ve Seri Taşıma Ek Giderleri Teminatı- Kloz: 007 Uçakla Taşıma Ek Giderleri Teminatı: Beher Hasarın %10’u Azami 500.000 TL |
| Diğer Hasarlar: Asgari 2.500 USD Olmak Üzere Hasarın %10’u Oranın Tenzili Muafiyet Uygulanacaktır. | ||
| 2023/1508885 Hadımköy Pastacılık ve Fırıncılık Okulu İnşaatı | Kazık/İksa/Ankraj Hasarlarında Hasarın %10 ‘u Min. 10.000.-USD Yer Kayması/Toprak Çökmesi Hasarında Hasarın %10’u Minimum 10.000 USD Diğer Tabiat Olayları/Bakım Devresi: Hasarın %10’u Min. 3.500.-USD Hırsızlık: Hasarın %10’u Min. 2.500.-Usd Diğer Hasarlar: Hasarın %10’u Minimum 1.500.-USD 3.Şahıs Mm Maddi; Hasarın %10’ u, Min. 1.000.-USD |
|
| 2024/284773 Şişli İlçesi Meşrutiyet Mahallesi Belediye Hizmet Binası İnşaatı | Kazık/İksa/Ankraj Hasarlarında Hasarın %10 ‘u Min. 20.000.-USD Diğer Tabiat Olayları/Bakım Devresi: Hasarın %10’u Min. 15.000.-USD Diğer Hasarlar: Hasarın %10’u Minimum 3.500.-USD 3.Şahıs Mm Maddi; Hasarın %10’u Min. 1.500.-USD |
Sigorta poliçesinde muafiyet oranlarının mevzuatta yer alan orandan yüksek
belirlenmesi yüklenicinin nihai sorumluluğunu değiştirmemekle birlikte; olası risklerin vuku bulması durumunda sigorta şirketlerinin zarar üstlenimlerini azaltmakta, yüklenicinin risk maliyetine katlanma yükümlülüğünü arttırmaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; muafiyet açısından uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerektiği konusunun yüklenicilere bildirildiği ve yüklenicilerden de bu bildirime ilişkin geri dönüşlerin sağlandığı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SDDK) tarafından periyodik olarak sigorta sözleşmelerinde uygulanacak hususlara ilişkin tarife ve talimatların yayımlandığı, SDDK tarafından yayımlanmış olan “İhtiyari Deprem ve Yanardağ Püskürtmesi Teminatına İlişkin Tarife ve Talimatın, İnşaat ve Montaj Bütün Riskler Sigortalarında Uygulanacak Tarife ve Talimat” başlığı altında inşaat ve montaj poliçelerinde uygulama notu ile işleyişin ne şekilde olabileceğinin belirtildiği, yapılacak çalışmalarda yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortası poliçelerinde bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet uygulanmamasına ilişkin gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereği, yapım işlerine ilişkin All Risk sigorta poliçelerinde %2’den fazla muafiyet uygulanmaması gerekmektedir.