|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi ile Manisa Organize Sanayi Bölgesi (OSB) arasında imzalanan protokoller, Mimar Sinan Bulvarı üzerinde farklı seviyelerde kavşak yapımını öngörmektedir. 2019 yılında alınan meclis kararıyla, Büyükşehir Belediye Başkanı’na ilçe belediyeleriyle ortak projeler yürütme yetkisi verilmiştir. Ancak, 2024 yılı Sayıştay denetim raporuna göre, Manisa OSB’ye 32 milyon TL’lik bir kaynak aktarımının hatalı olduğu belirtilmektedir. Protokol, organize sanayi bölgelerinin kamu kurumları kapsamına girmemesi nedeniyle yasal bir dayanağa sahip değildir.
Protokolde, kavşak yapımında görev paylaşımı yapılmış; asfalt yollar ve peyzaj düzenlemeleri Büyükşehir Belediyesi tarafından, menfez yapıları ve diğer inşaat işlerinin ise OSB tarafından üstlenileceği kararlaştırılmıştır. Ancak, taraflar arasında herhangi bir nakdi sorumluluk bulunmamaktadır. 2024 yılında yapılan ek protokolde, Manisa OSB’nin üstlendiği imalatların maliyetinin 32 milyon TL’sinin Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılanacağı ifade edilmiştir. Bu durum, mevcut meclis kararlarıyla çelişmekte ve kaynak aktarımının hukuki geçerliliği sorgulanmaktadır. |
BULGU: Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Manisa Organize Sanayi Bölgesi Arasında Yapılan Protokoller ile Kavşak Yapımı İçin Büyükşehir Belediyesi Bütçesinden Para Aktarılması.
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediyesi ile Manisa Organize Sanayi Bölgesi arasında imzalanan “ Mimar Sinan Bulvarı Üzerinde Farklı Seviyelerde Kavşak Yapım İşi”ne ilişkin protokoller ile büyükşehir belediyesi bütçesinden Manisa Organize Sanayi Bölgesine (OSB) hatalı olarak 32 milyon TL’si tutarında kaynak aktarılması kararlaştırılmıştır.
20.08.2019 tarihli ve 2019/424 sayılı Büyükşehir Belediye Meclis Kararı ile Belediye Kanunun 75’inci maddesi kapsamında Manisa Büyükşehir sınırları içerisinde ilçe belediyeleri ile yürütülecek ortak işler için Büyükşehir Belediye Başkanına yetki verilmiştir. Bu yetki ye dayanarak Manisa Büyükşehir Belediyesi ile Manisa OSB arasında 26.03.2023 tarihinde Mimar Sinan Bulvarı üzerinde kavşak yapımına ilişkin bir işbirliği protokolü imzalanmıştır.
5393 sayılı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75′ inci maddesinde belediyelerin ancak mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, yine ilgili maddede sayılan sınırlamalara bağlı olarak kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini, diğer dernek ve vakıflar için ise dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Öncelikle 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulan organize sanayi bölgeleri sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. Büyükşehir Belediyesi ile Manisa OSB arasında düzenlenen protokol, organize sanayi bölgelerinin ilgili maddede sayılan kurum ve kuruluşlardan olmaması dolayısıyla kanuni dayanaktan yoksundur.
Ancak taraflar arasında imza edilen protokolde büyükşehir belediyesinin görev alanına giren yol yapımında organize sanayinin işin bir kısmını üstlenmiş olmasında kamu yararı olduğu da açıktır. Protokolde farklı seviyeli kavşak yapımına ilişkin olarak, protokol ekinde yer alan kavşak uygulama projesinde genel hatlarıyla özetlemek gerekirse; asfalt malzemeli araç yolları ile peyzaj düzenlemelerini kapsayan iş kalemlerinin Büyükşehir Belediyesi tarafından, kutu kesitli menfez yapısı ile yan betonarme ve toprakarme duvar yapılarına ilişkin iş kalemlerinin ise OSB tarafından yaptıralacağı kararlaştırılmış. Hatta protokolde tarafların sorumluluğunda bulunan iş kaleminde meydana gelebilecek muhtemel artışların da yine taraflarca karşılanacağı da hüküm altına alınmıştır.
Bahsi geçen protokol bir kavşak yapımının iş bölümüne ilişkin olup, Manisa Büyükşehir Belediyesince hazırlatılan uygulama projesinde belirtilen iş kalemlerinin taraflarca inşası, kontrolü, bakım ve onarımını kapsamaktadır. Protokol kapsamında taraflara herhangi bir karşılıklı nakdi sorumluluk yüklenmemiştir.
Daha sonra yine Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından aynı işe ilişkin olarak 13.02.2024 tarihli ve 2024/138 sayılı Karar ile Büyükşehir Belediye Başkanına Manisa OSB ile kavşak projesinin ortaklaşa yapılabilmesi için yetki verilmiştir. Kararda herhangi bir nakdi yükümlülükten bahsedilmemiştir.
Bu defa Büyükşehir Belediye Başkanı ile Manisa OSB arasında yukarıda bahsi geçen Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararına dayanılarak, 26.03.2024 tarihinde imzalanan prtokole ek olacak şekilde 01.03.2024 tarihli yeni bir protokol imzalanmıştır.
Ek protokolde, Manisa Organize Sanayinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen asıl protokoldeki hükümler aynı kalmakla birlikte, Manisa OSB sorumluluğunda bulunan ve Manisa OSB tarafından gerçekleştirileceği belirtilen proje imalatları maliyetinin 32 milyon TL’lik kısmının Büyükşehir Belediyesi tarafından üstlenileceği ve söz konusu tutarın protokoldeki vadeye bağlı olarak Manisa OSB’nin banka hesabına nakden gönderileceği kararlaştırılmıştır. Ayrıca protokolde imalatlara ilişkin iş kalemlerinin tamamlanmaması durumunda bir cezai müeyyide de öngörülmemiştir.
Büyükşehir Belediye Meclisininin verdiği yetkiye dayanarak Büyükşehir Belediye Başkanı ile Manisa OSB arasında 26.03.2023 tarihinde yapılan protokolün farklı seviyelerdeki kavşak yapımına ilişkin imalatların iş kalemleri üzerinden yapılmasına, protokolde karşılıklı herhangi bir nakdi yükümlülük mevcut olmamasına ve her iki Belediye Meclis Kararında da Manisa OSB ‘ye yapılacak ödeme hakkında herhangi tutar belirtilmemesine rağmen 01.03.2024 tarihli Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından imzalanan ek protokol ile kavşak projesinde OSB’nin üstlenmiş olduğu imalat kalemlerinin maliyetinin bir kısmı için Manisa OSB banka hesabına 32 milyon TL tutarında nakit kaynak aktarımına ilişkin hükmün hatalı olduğu düşünülmektedir.