Büyükşehir Belediye Şirketlerinin Yıllar İtibarıyla Zarar Etmesi Nedeniyle Mali Sürdürülebilirliklerinin Olumsuz Etkilenmesi (Sayıştay)

BULGU: Büyükşehir Belediye Şirketlerinin Yıllar İtibarıyla Zarar Etmesi Nedeniyle Mali Sürdürülebilirliklerinin Olumsuz Etkilenmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Denizli Büyükşehir Belediyesi Şirketleri olan ;

Personel Temizlik Ulaşım Sanayi ve Ticaret A.Ş (PERAŞ); Enerji Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi (Enerji A.Ş); Ulaşım San. ve Tic. A.Ş. (Ulaşım A.Ş); Kültür Ticaret Turizm ve Jeopark A.Ş (Kültür A.Ş ) ile Temizlik Ulaş.San.Tic.A.Ş. (Beltaş) ;

Genel itibarıyla zarar etmekte olup bu şirketler için muhtelif sebeplerle sermaye artırımı yapılmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur… ” denilmektedir.

Aynı Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun gelirlere ilişkin 23’üncü maddesinde; Belediye iktisadi teşebbüslerinin safi hasılatından belirlenecek oranda alınan hisseler gelirler arasında, aynı Kanun’un giderlere ilişkin 24’üncü maddesinde; belediyenin kuruluşuna katıldığı şirketlere ilişkin ortaklık payı, giderler arasında sayılmıştır.

Belediye iktisadi teşebbüslerinin kurulmasında birçok amaç bulunmakla birlikte, belediyeler açısından temel amaç, özel hukuktan kaynaklanan avantajlardan yararlanarak yerel kamu hizmetlerini daha aktif ve verimli yerine getirmektir. Ancak bu şirketlerin sürekli zarar etmesi ve sermaye artırımı yoluyla bu zararların İdare bütçesinden düzenli olarak karşılanması kamu kaynaklarının verimsiz kullanımına sebep olmaktadır.

Kamu idaresi genel olarak bulguya katıldığını belirtmiş olup sadece Ulaşım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin sosyal belediyecilik ilkeleri doğrultusunda vatandaşların ulaşım hakkınısağlamak amacıyla hizmet sunmasından dolayı zarar ettiği ifade edilmiştir. Bulguda yer verilen diğer hususların düzeltilmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği ifade edilmiştir.

İdarenin, sürekli zarar eden şirketlerin düzenli olarak sermaye artırımı ile zararlarını bütçeden karşılamak yerine, bu şirketlerin zarar etmesini engelleyecek tedbirleri alarak kamu kaynaklarını daha verimli alanlarda kullanması gerekmektedir.

Tablo 8: Şirketlerin Yıllara Göre Kâr/Zarar Durumu Tablosu