ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yol üstü otopark gelirleri ile ilgili olarak ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken payların takip edilmediği tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, büyükşehir belediyelerinin araç park yerlerini işletme ve bu gelirlerin ilçe belediyelerine dağıtımını düzenlemektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, ilçe belediyesinin bu gelirlerin tahsili için gerekli adımları atmadığı ortaya çıkmıştır.

Büyükşehir Belediye Meclisi’nin kararı doğrultusunda belirlenen park yerlerinin işletilmesi sonucunda elde edilen gelirlerin %50’sinin ilçe belediyelerine dağıtılması gerekmektedir. Ancak, ilçe belediyesi, bu alacakların tahsili için gereken başvuru ve takip süreçlerini yeterince kullanmamıştır. İlgili idare, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yazılı başvuruda bulunmuş, bazı payların borçlardan mahsup edildiği belirtilmiştir. Diğer payların tahsili için çalışmaların sürdüğü ve 2023 yılında tekrar başvuru yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen yol üstü otopark gelirlerinden ilçe belediyesine düşen payların mevzuata uygun bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi gerekmektedir.

BULGU: Büyükşehir Belediyesi Tarafından Gönderilmesi Gereken Otopark Gelirleri Payının Takip Edilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yol üstü araç park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirlerden ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken paya ilişkin alacağın tahsili için gerekli takip ve başvuru yollarının kullanılmadığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (f) bendinde; karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlukları arasında sayılmıştır. Kanun’un “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (f) bendinde de yukarıda belirtilen hükme göre tespit edilen park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin %50’sinin ilçe belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılacağı düzenlenmektedir. Yine 23’üncü maddenin (o) bendinde ise; büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyelerinin birbirlerine ödemeleri gereken tutarların zamanında ödenmemesi durumunda, ilgili belediyenin talebi üzerine söz konusu tutarların İller Bankası AŞ tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde tespit edilen araç park yerlerinin işletilmesinin belirlenen bedel karşılığında devredilmesine ve kazanç elde edilmesine rağmen ilçe belediyesi payının gönderilmediği, Belediyenin ise bu alacağın Büyükşehir Belediyesinden tahsili için gerekli takip ve başvuru yollarını kullanmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, İBB’ye bahsi geçen payların tahsili için yazı ile başvurulduğu ve İBB tarafından bir kısım payların İdarenin borçlarından mahsup edildiği cevabı verildiği, bir kısım payların tahsili için ise çalışmaların devam ettiği ve İBB’ye 2023 yılında tekrar yazı ile başvurulduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İBB tarafından işletilen yol üstü otopark gelirlerinden İdare payının takip ve tahsilinin mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi gerekmektedir.