ÖZET: İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen yol üstü araç park yerlerinden elde edilen gelirlerin ilçe belediyelerine aktarılmasıyla ilgili gerekli takip ve başvuru süreçlerinin ihmal edildiği tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu gelirlerin %50’sinin ilçe belediyelerine nüfus oranlarına göre dağıtılmasını öngörmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde ilçe belediyesine ait payın gönderilmediği ve bu alacağın tahsili için gereken adımların atılmadığı belirlenmiştir.

İlgili kamu idaresi, bu gelirlerin takibi ve tahsili için bir yöntem bulunmadığını ifade etmiş ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne başvuruda bulunduğunu, ancak yanıt alamadığını belirtmiştir. Oysa ki, 5216 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri, bu süreçlerin nasıl yürütüleceğini açıkça ortaya koymaktadır. İdarenin, ilçe belediyesine ait gelirlerin tahsili için İller Bankası’na başvurması gerektiği vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak, Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen yol üstü otopark gelirlerinin ilçe belediyelerine aktarımının mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Büyükşehir Belediyesi Tarafından İdareye Aktarılması Gereken Araç Park Yerlerinin İşletilmesinden Elde Edilen Gelirlerin Takibinin Yapılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yol üstü araç park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirlerden ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken paya ilişkin alacağın tahsili için gerekli takip ve başvuru yollarının kullanılmadığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (f) bendinde; karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlukları arasında sayılmıştır. Kanun’un “Büyükşehir Belediyesinin Gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (f) bendinde de; yukarıda belirtilen hükme göre tespit edilen park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin %50’sinin ilçe belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılacağı düzenlenmektedir.
Anılan 23’üncü maddesinin (o) bendinde ise; büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyelerinin birbirlerine ödemeleri gereken tutarların zamanında ödenmemesi durumunda, ilgili belediyenin talebi üzerine söz konusu tutarların İller Bankası A.Ş. tarafından yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde tespit edilen araç park yerlerinin işletilmesinden gelir elde edilmesine rağmen ilçe belediyesi payının gönderilmediği, İdarenin ise bu alacağın Büyükşehir Belediyesinden tahsili için gerekli takip ve başvuru yollarını kullanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında söz konusu gelirlerin takip ve tahsilinin yapılabilmesi için kontrol edilecek bir yöntem bulunmadığı, konuyla ilgili olarak 12.05.2022 tarih ve 1313290 sayılı yazı ile İBB’ye başvurulduğu ancak yazılan yazıya cevap verilmediği belirtilmiştir. Oysaki 5216 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde söz konusu gelirin takibinin ve tahsilinin nasıl yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre İdarenin söz konusu tutarların tahsili için İller Bankasına başvurması gerekmektedir.
Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen yol üstü otopark gelirlerinden İdare payının takip ve tahsilinin mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.