|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesinde sözleşmeli personelin yönetim kurulu üyesi olarak atanması, mevzuata aykırı bir durum olarak tespit edilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, belediye ve bağlı kuruluşlarda yöneticilik sıfatına sahip personelin yalnızca belirli şartlar altında yönetim ve denetim kurullarında görev alabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, sözleşmeli personelin başka bir kazanç getirici iş yapması yasaklanmıştır.
Yapılan incelemelerde, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nde eğitmen kadrosunda çalışan bir personelin, 27.11.2024 tarihinde şirketin yönetim kurulu üyesi olarak atanması, ilgili yasal düzenlemelere ve iş akdine aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, sözleşmeli personelin yasal olarak başka bir işte çalışmasının mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, yönetim kurulu üyelerinin, şirketin menfaatlerini koruma ve görevlerini özenle yerine getirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Sonuç olarak, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nde sözleşmeli olarak çalışan bir personelin yönetim kurulu üyesi olarak atanması hukuken geçersizdir ve bu tür atamaların yasal çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir. İlgili idare, tespit edilen hususlar doğrultusunda gerekli işlemleri yapacağını bildirmiştir. |
BULGU: Büyükşehir Belediyesinde Görevli Sözleşmeli Personelin Yönetim Kurulu Üyesi Olarak Atanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Büyükşehir Belediyesinde tam zamanlı sözleşmeli eğitmen olarak çalışan personelin mevzuata aykırı biçimde Şirket Yönetim Kurulu üyesi olarak görev aldığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “ Yönetim Kurulu” kısmında “Üyelerin sayısı ve niteliği” başlıklı 359’uncu maddesinde, anonim şirketin esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş bir veya daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunacağı ifade edilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Şirket kurulması” başlıklı 26’ncı maddesinde genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personelin belediyenin iştiraki olduğu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabileceği hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personelin yıllık sözleşme ile çalıştırılabileceği, beşinci fıkrasında, üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmayacağı ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmeyeceği, bu personel hakkında bu Kanun ile düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
22.02.2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Sözleşmeli personel” başlıklı 21’inci maddesinde, belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak 5393 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan unvanlardaki personelin yıllık sözleşme ile çalıştırılabileceği, bu personel hakkında, 5393 sayılı Kanun’da düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümlerin uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 8’inci maddesinde, dava vekili, haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatlerinde çalıştırılacak avukat, hekim ve uzman hekim, ilçe ve bucak belediyelerinde çalıştırılacak teknik personel ve 657 sayılı Kanun’un ek geçici 12 ve 13’üncü maddelerinde sayılan personel ile yurt dışındaki enformasyon merkezlerinde görevlendirilecek editörler hariç sözleşme ile çalıştırılan personelin dışarıda kazanç getirici başka bir iş yapamayacağı belirtilmektedir.
01.01.2022 tarihinde yürürlük kazanan, 31.12.2021 tarihli ve 2021/26 sayılı “Sözleşmeli Personel İstihdamı” konulu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkarılan Genelge’de belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesi çerçevesinde sözleşmeli personel olarak istihdam edilecek kişiler hakkında kurumlar ile ilgililer arasında imzalanacak tam zamanlı olarak istihdam edilecek kişilerin sözleşmelerinde (Ek: l-a) sayılı Tip Sözleşme örneğinin kullanılması ve maddeler halinde açıklanan hususlara titizlikle uyulması gerektiği ifade edilmiş ve Genelge eki “EK: l-a sayılı Tip Sözleşme Örneğinin” 11’nci maddesinde de “Sözleşmeli personel kazanç getirici başka herhangi bir iş yapamaz” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 6102 sayılı Kanun’un; “Tacir” kısmının, “II-Tüzel kişiler” başlıklı 16’ncı maddesinde ticari şekilde işletilmek üzere belediye tarafından kurulan kuruluşların tacir sayılacağı, “C)Tacir olmanın hükümleri” başlığı altındaki 18’inci maddesinde her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği, “Yönetim Kurulu” kısmının “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında, yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile bir gerçek kişi arasında eğitmen kadrosu karşılığında sözleşmeli personel olarak çalıştırılmak üzere 02.03.2023 tarihli olur ile 01.01.2023-31.12.2023 dönemini kapsayan sözleşme ve izleyen yıllara ilişkin sözleşmeler imzalandığı, imzalanan bu sözleşmelerin 11’inci maddesinde de sözleşmeli personelin kazanç getirici başka herhangi bir iş yapamayacağının ifade edildiği, ilgili kişinin Şirketin 27.11.2024 tarihli ve 2024/22 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile 27.11.2024 tarihi itibarıyla yönetim kurulu üyesi olarak görevlendirildiği görülmüştür. 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi çerçevesinde, büyükşehir belediyesinin iştiraki olduğu şirketlerin yönetim kurullarında genel sekreterin yanı sıra yöneticilik sıfatını haiz personel dışında görevlendirme yapılamayacağı açıktır. Büyükşehir belediyesinde sözleşmeli personel kadrosunda istihdam edilen bir personelin gerek yasal düzenlemeler gerek iş akdinde yer alan hükümler dolayısıyla kazanç getirici ikinci bir iş yapması da mümkün değildir.
İdare tarafından bulguda tespit edilen hususlar doğrultusunda işlem tesis edileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, İzmir Büyükşehir Belediyesinde eğitmen kadrosu karşılığında sözleşmeli personel olarak istihdam edilen kişinin Şirket Yönetim Kurulu üyesi olarak görevlendirilmesi mümkün değildir. Ayrıca Şirket Yönetim Kurulunun aldığı kararlarda tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket etmesi ve Şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmesi gerekmektedir.