|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’nin otopark alanlarının işletilmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Otoparkların işletilmemesi ve belediye meclisi tarafından belirlenen gelir tarifesinin uygulanmaması, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na aykırıdır. Bu kanun, büyükşehir belediyelerinin karayolu, cadde ve sokaklarda araç park yerlerini tespit etme ve işletme yükümlülüğünü açıkça belirtmektedir. Ayrıca, trafik düzenleme yetkisi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’ne devredilmiş olsa da, otopark gelirlerinin %50’sinin ilçe belediyelerine aktarılması zorunludur.
Yapılan incelemelerde, büyükşehir sınırları içindeki otopark alanlarının belirlenen tarifeye uygun olarak işletilmediği ve tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, hem büyükşehir belediyesinin gelir kaybına hem de ilçe belediyelerinin hak ettikleri paylardan mahrum kalmasına yol açmaktadır. Kamu idaresinin, maliyet-fayda analizi gerekçesiyle otopark alanlarını işletmeme kararı, yasal yükümlülüklerle çelişmektedir. Sonuç olarak, büyükşehir belediyesinin otopark alanlarını etkin bir şekilde işletmesi, belirlenen tarifelere uygun gelir tahsilatını sağlaması ve ilçe belediyelerine aktarılması gereken payları zamanında ödemesi gerekmektedir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, hem mali hem de hukuki sonuçlar doğuracaktır. |
BULGU: Büyükşehir Belediyesinin Görev ve Sorumlulukları Kapsamında Yer Alan Otopark Alanlarının İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında yer alan otopark alanlarının işletilmediği ve belediye meclisi tarafından belirlenen gelir tarifesinin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde, büyükşehir belediyelerinin karayolu, cadde, sokak ve meydan gibi alanlarda araç park yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, trafik düzenleme yetkisinin de büyükşehir belediyesine ait olduğu belirtilmiştir.
5216 sayılı Kanun’un “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesi uyarınca, büyükşehir sınırları içinde trafik düzenleme yetkisi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’ne (UKOME) devredilmiş olup, taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve park yerlerini belirleme yetkisi bu merkez tarafından kullanılmaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesi gereğince, otopark gelirlerinin %50’sinin ilçe belediyelerine dağıtılması zorunludur. Bu payın zamanında ödenmemesi halinde, ilgili tutar İller Bankası tarafından kesilerek alacaklı belediyeye aktarılmaktadır. Gecikmeden doğan zararların tazmininden ise büyükşehir belediye başkanı ve sayman şahsen sorumludur.
Büyükşehir Belediyesi, otopark alanlarının etkin şekilde işletilmesini veya işlettirilmesini sağlamalı, belirlenen tarifelere uygun olarak gelirlerin tahsil edilmesine yönelik gerekli tedbirleri almalı ve ilçe belediyelerine aktarılması gereken payları mevzuat hükümlerine uygun şekilde yerine getirmelidir.
Yapılan incelemelerde, büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunan otopark alanları için belediye meclisi tarafından tarife belirlenmesine rağmen, bu alanların işlettirilmediği ve belirlenen tarifeye uygun tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, büyükşehir belediyesinin gelir kaybına yol açarken, ilçe belediyelerine aktarılması gereken payların da mahrum kalmasına neden olmuştur.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, otopark alanlarının işletilmesine yönelik çalışmalar yapıldığı, ancak maliyet-fayda analizi sonucunda ekonomik bulunmadığı gerekçesiyle herhangi bir işlem tesis edilmediği belirtilmiştir.
Ancak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesi uyarınca, büyükşehir belediyeleri karayolu, cadde, sokak ve meydan gibi alanlardaki araç park yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermekle yükümlüdür. Bu görev, maliyet-fayda analizine bağlı olarak tercihe bırakılabilecek bir yetki değil, yerine getirilmesi zorunlu bir sorumluluktur. Aynı Kanun’un 23’üncü maddesi gereğince, otopark gelirlerinin bir kısmının ilçe belediyelerine aktarılması da ayrıca bir yükümlülük olarak tanımlanmıştır. Bu payın zamanında ödenmemesi durumunda, ilgili tutarın İller Bankası tarafından kesilerek ilgilisine aktarılacağı ve doğabilecek zararlardan büyükşehir belediye başkanı ile saymanın şahsen sorumlu olacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, ekonomik olmadığı gerekçesiyle otopark alanlarının işletilmemesi, ilgili mevzuat hükümleriyle bağdaşmamaktadır. Bu görevlerin yerine getirilmemesi, hem büyükşehir belediyesinin gelir kaybına hem de ilçe belediyelerinin mevzuata göre hak ettikleri paylardan mahrum kalmasına yol açmaktadır.
Bu nedenle, belirtilen hususun mevzuatla açıkça yüklenmiş bir görev olması ve yerine getirilmemesi durumunda doğacak mali ve hukuki sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda, bu durumun denetim raporunda bulgu olarak yer alması gerektiği değerlendirilmektedir.
Büyükşehir Belediyesi, otopark alanlarının etkin bir şekilde işletilmesini veya işlettirilmesini sağlamalı ve belirlenen tarifeye uygun tahsilat yapılmasını temin etmelidir. Bu kapsamda, otopark gelirlerinin eksiksiz tahsil edilmesi ve ilçe belediyelerine aktarılması gereken payların mevzuata uygun şekilde zamanında ödenmesi sağlanmalıdır.