Büyükşehir Belediyesinin Yetki ve Tasarrufu Altındaki Caddelere İlçe Belediyesinin Kendi Reklam Panolarını Koyması ve Buna İlişkin Ecrimisil Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Büyükşehir Belediyesinin Yetki ve Tasarrufu Altındaki Caddelere İlçe Belediyesinin Kendi Reklam Panolarını Koyması ve Buna İlişkin Ecrimisil Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Büyükşehir Belediyesinin yetki ve tasarrufu altındaki caddelere, Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri tarafından yetkisiz bir şekilde reklam panoları yerleştirdiği, ayrıca İdare’nin bu reklam panolarına ilişkin olarak ilçe belediyelerine karşı ecrimisil tahakkuk ve/veya tahsilat işlemleri yapmadığı tespit edilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İlan ve reklam vergisi” başlıklı ikinci bölümünde yer alan 12’nci maddesinde:

“Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü İlan ve reklam, İlan ve Reklam Vergisine tabidir.” hükmü yer almaktadır.

5216 Sayılı Büyükşehir Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’inci maddesinin (g) bendinde;

“Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.” hükmü yer almaktadır.

Mezkûr Kanun’un “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (e) bendinde;

“7’nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.” denilmiştir.

6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarını kapsar hale getirilmiş ve en işlek meydan, bulvar, cadde vb. yerlerde büyükşehir belediyelerine yetki tanınmıştır. Bu yetki sonucunda ilçe belediyeleri için önemli gelir kaynağı olan ilan reklam vergilerini tahsil etmenin yanı sıra bu alanların kiraya verilerek işletilmesi sonucunda elde edilen gelirlerde ilçe belediyelerinden alınarak büyükşehir belediyelerine verilmiştir.

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri gereği büyükşehir yetki alanında bulunan meydan, bulvar, cadde vb. yerlerde ilan-reklam ile ilgili hususlarda gerekli düzenlemeleri yapmak buraları işletmek ve işlettirmek ve ilan reklam vergilerini toplamak yetkisi büyükşehir belediyesine verilmiştir. Bu durumda Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin yetki ve tasarrufu altında bulunan caddelerde bulunan reklam panolarından elde edilecek gelirin Büyükşehir Belediyesi’ne ait olacağı aşikardır.

Yapılan incelemeler neticesinde, Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin yetki ve tasarrufu altındaki caddelere Tepebaşı Belediyesi tarafından yetkisiz bir şekilde 116 adet billboard ve 40 adet CLP reklam panosunun, Odunpazarı Belediyesi tarafından ise yetkisiz bir şekilde 114 adet billboard ve 33 adet CLP reklam panosunun yerleştirildiği, bu yetkisiz işlemlere ilişkin olarak Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir ecrimisil tahakkuku ve/veya tahsilatı yapılmadığı tespit edilmiştir. Aşağıda yer alan tablolarda bu duruma ilişkin detaylar sunulmaktadır;

Tablo 9: Tepebaşı Belediyesi Tarafından Caddelere Yetkisiz Yerleştirilen Billboard Listesi

Tablo 10: Tepebaşı Belediyesi Tarafından Caddelere Yetkisiz Yerleştirilen CLP Listesi

Tablo 11: Odunpazarı Belediyesi Tarafından Caddelere Yetkisiz Yerleştirilen Billboard Listesi

Tablo 12: Odunpazarı Belediyesi Tarafından Caddelere Yetkisiz Yerleştirilen CLP Listesi

Kamu idaresi cevabında; ilçe belediyeleri ile koordinasyon sağlandığı, büyükşehir yetki alanında izinsiz yerleştirilen reklam panolarının tespiti amacıyla kapsamlı bir çalışma yapıldığı, bu tespitler sonucunda, geçmişe dönük 5 yılı kapsayan ecrimisil ihbarnamelerinin düzenlendiği ve ilçe belediyelerine tebliğ edildiği, ayrıca, reklam elemanlarının kaldırılması hususunda ilçe belediyelerine yazılı bildirimde bulunulduğu, bu yazışmalar sonucunda Odunpazarı’nda 31, Tepebaşı’nda ise 99 billboard ve bazı CLP’lerin kaldırıldığının tespit edildiği, henüz kaldırılamayan diğer reklam elemanlarının da belirli bir program dahilinde kaldırılacağının ilçe belediyeleri tarafından yazılı olarak bildirildiği, sonuç olarak, büyükşehir yetki alanındaki cadde, bulvar ve kamu alanlarında yapılan reklam faaliyetlerinin düzenli olarak denetlendiği ve benzer durumların yaşanmaması için gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.

Kamu idaresi, izinsiz yerleştirilen reklam panolarına ilişkin gerekli tespit işlemleri ile ecrimisil tahakkuku çalışmalarının yapıldığını belirtmiş olsa da, kanıtlayıcı belgeler üzerinden yapılan incelemelerde söz konusu reklam panolarının bir kısmının henüz kaldırılmadığı ve ecrimisil tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür.

Sonuç olarak, Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin yetki ve tasarrufu altındaki caddelere yerleştirilen reklam panolarının kaldırılması ya da bu alanların kiraya verilmesine ilişkin ihale süreçlerinin başlatılması, Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri için geçmişe dönük ecrimisil tahsilat işlemlerinin yapılması, ayrıca ilan ve reklam alanlarına yönelik denetimlerin ilgili personeller tarafından daha özenli bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.