|
ÖZET: Çevre katkı paylarının tahsilatıyla ilgili yapılan denetimlerde, büyükşehir belediyeleri tarafından toplanan su ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedelinin yüzde birinin, ilgili Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırıldığı tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 18. maddesi gereğince, bu payların en geç ertesi ayın onbeşine kadar ilgili muhasebe birimlerine aktarılması ve bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 31 Aralık 2024 itibarıyla tahsil edilen çevre katkı paylarının toplam tutarının 17.735.027,46 TL olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak, bu tutarların Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabına değil, Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırıldığı anlaşılmıştır. İdare, çevre katkı paylarının mevzuata uygun şekilde aktarılması için ödeme sistemine Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabının tanımlanması gerektiğini göz önünde bulundurmalıdır. Sonuç olarak, çevre katkı paylarının doğru bir şekilde tahsil edilmesi ve ilgili hesaplara aktarılması, kamu idaresinin sorumluluğundadır. Bu süreçlerin düzgün yürütülmesi, çevre koruma ve iyileştirme hedeflerine ulaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Çevre Katkı Paylarının Defterdarlık Muhasebe Birimi Hesabı Yerine Bakanlığın Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü Hesabına Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından tahsil edilen su ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedelinin yüzde biri üzerinden hesaplanan çevre katkı paylarının ilgili Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırıldığı görülmüştür
2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun “Çevre katkı payı alınması, diğer gelirler ve bütçe ödenekleri” başlıklı 18’inci maddesinde;
“Çevre kirliliğinin önlenmesi, çevrenin iyileştirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla;
b) Büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilen su ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedelinin yüzde biri,
çevre katkı payı olarak tahsil edilir. Tahsil edilen bu tutarlar, ilgililerce en geç ertesi ayın onbeşine kadar ilgili mal saymanlıkları hesaplarına aktarılır ve bütçeye gelir kaydedilir.
(Değişik fıkra:29/11/2018-7153/4 md.) Ayrıca ek 11 inci ve ek 13 üncü maddeler kapsamında elde edilen gelirler, yurt içi ve yurt dışından temin edilecek her türlü hibe, yardım ve bağışlar ile kredi anapara geri dönüşleri ve kredi faizleri de tahsil edilerek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir.
Bu maddede sayılan gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
… Yukarıda sayılan gelirlerin tahsili ve bütçede öngörülen ödeneklerin kullanımı ile ilgili usûl ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki madde hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 03.04.2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanımı Hakkında Yönetmelik’in “Çevre gelirlerinin tahsili” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
b) Büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince; çevre temizlik vergisi, katma değer vergisi dâhil her türlü vergi ve cezadan arındırılmış net metreküp karşılığı su bedeli ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedeli olarak tahsil edilen meblağın yüzde biri oranındaki tutar en geç ertesi ayın onbeşine kadar büyükşehir belediyesinin bulunduğu mahaldeki ilgili muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve bütçeye gelir kaydedilir. Büyükşehir belediyelerince ilgili muhasebe birimine yatırılan tutarı gösteren alındı belgesi, tutarın yatırıldığı ayın sonuna kadar ilgili büyükşehir belediyesince Bakanlığa gönderilir.”
Denilmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından tahsil edilen su ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedelinin yüzde biri üzerinden hesaplanan çevre katkı paylarının tahakkuk tutarının 31.12.2024 tarihi itibarıyla 17.735.027,46 TL olduğu ve söz konusu payların ilgili Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabı yerine İdare’nin ödeme sistemine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü Hesabının tanımlanarak yapılandırma dışında kalan tutarların bu hesaplara ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 25.04.2017 tarihinde kendileri dahil bütün büyükşehir belediyelerine gönderilen dağıtımlı yazıda belirtilen İBAN numarasının ödeme sistemine tanımlandığı belirtilmişse de; söz konusu IBAN numarasının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğüne ait olduğu, diğer bir ifadeyle çevre katkı paylarının ilgili Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabına yatırılmadığı anlaşılmaktadır.
İdare tarafından tahsil edilen su ve kullanılmış suları uzaklaştırma bedelinin yüzde biri üzerinden hesaplanan çevre katkı paylarının mevzuatında öngörüldüğü biçimde aktarılması için İdarenin ödeme sistemine Defterdarlık Muhasebe Birimi hesabının tanımlanması ve ödemelerin bu hesaba yapılması gerekmektedir.