Çevre Temizlik Vergisi Bina Gruplarının Hatalı Belirlenmesi (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Bina Gruplarının Hatalı Belirlenmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren bazı yeme içme yerlerine ait çevre temizlik vergisine esas bina grubunun hatalı belirlendiği ve bu nedenle eksik tahakkuk ve tahsilat yapıldığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde işyerlerinden alınacak çevre temizlik vergisinin madde metninde yer alan tarifeye göre alınacağı belirtilmiştir. 30.12.2022 tarih ve 32059 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:56) 4’üncü maddesinde bina grup ve dereceleri bazında işyerinden tahsil edilecek 2023 yılı çevre temizlik vergisi tutarları belirlenmiş olup büyükşehir belediyeleri için tarife tablosu aşağıda yer almaktadır.
Tablo 8: Büyükşehir Belediyeleri İçin 2023 Yılı Çevre Temizlik Vergisi Tarifesi Tablosu

Bina Grupları Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL)
Bina Grupları 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4. Derece 5. Derece
1. Grup 16250 13625 10500 9375 7500
2. Grup 10500 7500 6250 5250 4625
3. Grup 7500 5250 4625 3250 2625
4. Grup 3250 2625 1875 1662 1362
5. Grup 1875 1625 1125 1112 937
6. Grup 1112 937 575 525 400
7. Grup 400 325 212 187 137

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde tarifede yer alan bina gruplarını belirlemeye Bakanlar Kurulu’nun (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 63’üncü maddesiyle, “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” olarak değiştirilmiştir.) yetkili olduğu belirtilmiştir. Aynı maddede, binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye ise bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini dikkate almak suretiyle belediye meclisinin yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
93/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ve daha sonra yine aynı şekilde olmak üzere 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çevre temizlik vergisi tarifesinde yer alan bina grupları tespit edilmiştir. Söz konusu Karar’ın ekinde çevre temizlik vergisine esas bina grupları ve kriterleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 9: Çevre Temizlik Vergisi Tarifesindeki Bina Grupları Tablosu

BİNA
GRUPLARI		 1-Öğrenci sayısı: (Okul,yurt,kreş,dershane,kurs,eğitim merkez, anaokulu, yuva vb. eğitim ve öğretim faaliyeti yapılan binalar.) 2- Yatak kapasitesi: (Konaklama tesisleri ile hastahaneler ve diğer yataklı sağlık tesislerine ait binalar.) 3-Kullanım
alanı (m2): a) Her türlü yeme, içme ve eğlence yerleri.		 b)Daimi surette
faaliyet gösteren lunapark, panayır, fuar,
stadyum, hipodrum, spor salonu gibi yerler ile eşya depolamaya mahsus olan yerler.		 4-Koltuk
sayısı: (Sinema, tiyatro, opera, bale vb. biletle girilen koltuklu eğlence yerleri.		 5-Personel sayısı: (1,
2, 3 ve 4 üncü sıradakiler hariç, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetler için kullanılan binalar ile bunlar dışında kalan faaliyetlere mahsus binalar.)
I.GRUP 750’den fazla 500’den fazla 1000’den fazla 5000’den fazla 2000’den fazla 300’den fazla
II.GRUP 750-500 500-300 1000-500 5000-4000 2000-1500 300-200
III.GRUP 499-250 299-150 499-250 3999-3000 1499-1000 199-100
IV.GRUP 249-100 149-50 249-100 2999-2000 999-500 99-50
V.GRUP 99-50 49-20 99-50 1999-1000 499-250 49-10
VI.GRUP 49-20 20’den az 50’den az 999-500 249-100 9-4
VII.GRUP 20’den az – – 500’den az 100’den az 3 ve daha az, konutla

Yukarıdaki tabloya göre örneğin 1000 m2’den fazla kullanım alanı olan bir yeme içme yerinin çevre temizlik vergisine esas bina grubu 1’inci grupta yer alacak olup derecesi ise belediye meclisince belirlenecektir. Tablo incelendiğinde yeme içme yerlerinin 7’nci grupta yer alması hiçbir şekilde mümkün değildir.
Yapılan incelemelerde ise bazı yeme içme yerlerinin çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının 7’nci grup üzerinden belirlendiği ve buna bağlı olarak eksik tahakkuk ve tahsilat yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup izleyen dönemlerde mevzuatına uygun işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının yukarıda belirtilen bina grupları tablosuna uygun olarak belirlenmesi ve herhangi bir yeme içme yerinin 7’nci grup üzerinden vergilendirilmemesi gerekmektedir.

ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı yeme içme yerlerinin çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının hatalı belirlendiği ve bu nedenle eksik tahakkuk ve tahsilat yapıldığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, bina gruplarının belirlenmesi yetkisi belediye meclisine aittir. Yapılan incelemelerde, bazı yeme içme yerlerinin 7. grup üzerinden vergilendirildiği görülmüş, bu durumun mevzuata aykırı olduğu belirtilmiştir. Kamu idaresi, gelecekte gerekli düzenlemelerin yapılacağını ifade etmiştir.