|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, çevre temizlik vergisi mükellef kayıtları ile işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı mükellef sayıları arasında önemli bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddesine göre, belediye sınırları içinde bulunan konut ve iş yerleri çevre temizlik vergisine tabidir. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, Şişli Belediyesi mücavir alanlarında faaliyet gösteren işyerlerinin toplam sayısının 65.761 olduğunu bildirmiştir. Ancak, Ruhsat ve Denetim Birimi kayıtlarına göre, aktif ruhsat verilen işyeri sayısı 37.076 iken, çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulan işyeri sayısı 42.556 olarak tespit edilmiştir.
Denetim sırasında, ruhsat verme yetkisi olmayan işyerlerinin tespitine yönelik bir çalışma yapılmadığı belirlenmiştir. Örneğin, Teşvikiye semtinde 2.719 ruhsatlı işyeri bulunmasına rağmen, 336 işyeri için çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmamıştır. Ayrıca, Perpa İş Merkezi’nde vergi mükellefi sayısının çevre temizlik vergisi mükellefi sayısından fazla olması, denetimlerin yeterince etkin yapılmadığını göstermektedir. İdare, bu uyumsuzluğun, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun’un bazı hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle ortaya çıktığını belirtmiştir. Çevre temizlik vergisi gelirlerinin sağlıklı bir şekilde tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılabilmesi için mükellefiyetlerin güvenilir verilere dayandırılarak etkin kontrol ve denetim faaliyetlerinin yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Mükellef Kayıtlarının Uyumsuz Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Çevre temizlik vergisi mükellef kayıtları ile işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı mükellef sayıları ve vergi mükellefi sayıları arasında uyumsuzluk olduğu tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44′ üncü maddesine göre, Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığından Şişli Belediyesi mücavir alanları içerisinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi istenmiş ve kurum bu işyerlerinin toplam sayısının 65.761 adet olduğuna dair bilgi, belge ve verileri yazılı olarak tarafımıza iletmiştir.
Ruhsat ve Denetim Birimi kayıtlarında yer alan 37.076 aktif ruhsat verilen işyeri olduğu ve 42.556 adet işyeri için çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti kurulduğu tespit edilmiştir.
İdare tarafından ilçe sınırları içerisinde ruhsat verme yetkisi olmayan işyerlerinin tespitine yönelik çalışma yapılmaması sebebiyle çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmadan faaliyet gösteren işyerlerinin tespitine ilişkin, PERPA Ticaret Merkezi ile Teşvikiye semtinde bulunan işyerlerine verilen işyeri açma çalıştırma ruhsatı mükellefleri ile vergi mükelleflerinin adres bazlı olarak karşılaştırılması yapılmıştır.
Aşağıda yer alan tabloda görüleceği üzere ruhsat ve denetim müdürlüğünden alınan işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilen işyerlerine ilişkin bilgilerde Teşvikiye’de 2.719 adet ruhsatlı işyeri olduğu tespit edilmiş ve İdare tarafından verilen işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı sahibi 336 adet işyeri için çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin kurulmadığı görülmüştür.
Bununla birlikte Perpa İş Merkezi’nde vergi mükellef sayısından fazla Çevre Temizlik Vergisi mükellefinin olması da kapanan ve açılan işyerleri ile alakalı gerekli denetimlerin zamanında, yerinde ve sağlıklı bir şekilde yapılmadığını göstermektedir.
Tablo 16: Çevre Temizlik Vergisi Mükellef Sayısı
| Belediye Tarafından Ruhsat Verilen İşyeri Sayısı | Çevre Temizlik Vergisi Mükellef Sayısı | Vergi Mükellefi Sayısı | |
| PERPA İş Merkezi | 3432 | 4624 | 4183 |
| Teşvikiye | 2719 | 2383 | 3160 |
| Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından | Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından | Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından | bulguda yer alan |
hususa iştirak edilmiş ve uyumsuzluğun ana nedeninin 3572 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde belirtilen işletmelere 3572 sayılı kanun hükümleri uygulanmaz” hükmü içerdiğini ve Şişli ilçe sınırları içerisinde 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde belirtilen işletmelerin yoğunlukta olması nedeniyle çevre temizlik verğisi mükellef kayıtları arasında uyumsuzluklar olduğunu ve ayrıca mali hizmetler müdürlüğü saha denetim ekiplerince çtv kaydı bulunmayan işyerlerine yönelik tespit çalışmaları devam ettiğini ifade etmiştir.
Çevre temizlik vergisi gelirlerini ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için mükellefiyetlerin doğru ve güvenilir verilere istinaden tesis edilerek kontrol ve denetim faaliyetlerinin etkin bir biçimde yürütülmesi gerekmektedir.