|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediğini ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediye sınırları içinde bulunan konut ve iş yerlerinin çevre temizlik vergisine tabi olduğunu belirtmektedir. Bu vergilerin tahakkuk ve tahsilat işlemleri, ilgili belediyeler tarafından yürütülmektedir. Ancak, Gaziantep Defterdarlığı verilerine göre, 39.123 mükellef bulunmasına rağmen, çevre temizlik vergisi beyan listesinde yalnızca 31.480 mükellef yer almakta; 7.643 iş yerinin mükellefiyeti tesis edilmemiştir.
Ayrıca, iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan 663 iş yerinden 517’sinin çevre temizlik vergisi mükellefiyeti bulunmamaktadır. Bu durum, çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığını göstermektedir. Kamu İdaresi, kayıtlı olmayan iş yerleri için denetimlerin başlatıldığını ve eksikliklerin giderileceğini bildirmiştir. Ancak, aktif iş yerleri için çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin tesis edilmesi ve tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla saha denetimlerinin etkin bir şekilde yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyeti Tesis Edilmeyen İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve sorumluluk alanı içindeki bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre Temizlik Vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu ifade edilmiş olup iş yeri olarak kullanılan binalara ilişkin çevre temizlik vergisinin her yılın ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı ve her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, iş yeri olarak kullanılan binalara ait çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri ilgili belediyeler tarafından yapılmaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesine göre, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelerde olduğu; 2’nci maddesinde ise avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, mimar ve mühendisler, noterler gibi bazı meslek gruplarının iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutuldukları belirtilmiştir. İlgili kanunlarında da bu yerlerin iş yeri açmak için faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de iş yeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
İdareye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuruda bulunulduğunda iş yerlerine ilişkin çevre ve temizlik vergisi mükellefiyetleri oluşturulmaktadır. Yukarıda adı geçen ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerleri için ise çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti başvuru üzerine ya da İdare tarafından tespit edildiği durumlar haricinde tesis edilememektedir.
Yapılan incelemede, Gaziantep Defterdarlığından alınan verilere göre belediye sınırları içinde faaliyette bulunan toplamda 39.123 mükellef olmasına rağmen İdareden temin edilen çevre temizlik vergisi beyan listesinde 31.480 adet mükellefin bulunduğu, çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gereken 7.643 iş yerine işlem tesis edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca iş yerlerinin faaliyet alanlarının incelenmesi neticesinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf olan 663 adet iş yerinden 517 tanesinin, iş yeri çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı ve buna bağlı olarak çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilatlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, kayıtlı olmadığı belirtilen iş yerine ait denetimlerin başlatıldığı, 2464 sayılı Kanun kapsamında gerekli çalışmaların yapılarak bildirim ve tahakkuk eksikliklerinin giderileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından idare sınırları içinde bulunan aktif iş yerlerinden çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi ve gerekli tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirilmesi ile buna yönelik saha denetim çalışmalarının etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir.