|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği iş yerlerine dair önemli bulgular sunmaktadır. İl Belediyesi Kamu İdaresi, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yer alan bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmediğini tespit etmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, bu vergiler, iş yeri olarak kullanılan binalar için her yıl ocak ayında tahakkuk etmiş sayılmakta ve emlak vergisi taksit sürelerinde ödenmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, toplam 2.346 mükelleften yalnızca 1.441’inin çevre temizlik vergisi mükellefiyeti bulunduğu, 905 iş yerinin ise bu mükellefiyetin tesis edilmediği belirlenmiştir.
Ayrıca, iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan 136 iş yerinden 28’inin çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı ve bu nedenle vergilerin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmadığı saptanmıştır. Kamu İdaresi, gerekli çalışmaların yapıldığını ve mükelleflere bilgilendirme yapıldığını belirtse de, bu işlemlere dair somut belgeler sunulmamıştır. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin, çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi ve tahakkuk işlemlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için saha denetimlerini artırması gerekmektedir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyeti Tesis Edilmeyen İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından İdarenin yetki ve sorumluluk alanı içindeki bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre Temizlik Vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu ifade edilmiş olup iş yeri olarak kullanılan binalara ilişkin çevre temizlik vergisinin her yılın ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı ve her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükmüne göre, iş yeri olarak kullanılan binalara ait çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri ilgili belediyeler tarafından yapılmaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesine göre, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelerde olduğu; 2’nci maddesinde ise avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, mimar ve mühendisler, noterler gibi bazı meslek gruplarının iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutuldukları belirtilmiştir. İlgili kanunlarında da bu yerlerin iş yeri açmak için faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de iş yeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
İdareye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuruda bulunulduğunda iş yerlerine ilişkin çevre ve temizlik vergisi mükellefiyetleri oluşturulmaktadır. Yukarıda bahsi geçen ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerleri için ise çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti başvuru üzerine ya da İdare tarafından tespit edildiği durumlar haricinde tesis edilememektedir.
Yapılan incelemede, Artvin Defterdarlığından alınan verilere göre İdarenin sınırları içinde faaliyette bulunan toplamda 2.346 mükellef olmasına rağmen İdareden temin edilen çevre temizlik vergisi beyan listesinde 1.441 adet mükellefin bulunduğu, çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gereken 905 iş yerine işlem tesis edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca iş yerlerinin faaliyet alanlarının incelenmesi neticesinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf olan 136 adet iş yerinden 28 tanesinin, iş yeri çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı ve buna bağlı olarak çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilatlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, gerekli çalışmaların yapılarak çevre temizlik vergisi tahakkuku olmayan mükelleflere tahakkukları girildiği ve kendilerine belgeleri gönderilerek bilgilendirme yapıldığı belirtilmiştir. Ancak cevap eklerinde, bahsedilen işlemlerin yapıldığına ilişkin kanıtlayıcı belgeler sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından İdarenin sınırları içerisinde faaliyette bulunan iş yerlerine çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi ve gerekli tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirilmesi ile buna yönelik saha denetim çalışmalarının etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir.