|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV) mükellefiyetinin sağlıklı bir şekilde belirlenemediğini ortaya koymuştur. Bu durum, vergi tahsilatında önemli gelir kayıplarına yol açmıştır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi, belediye sınırları içinde çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut ve işyerlerinin bu vergiye tabi olduğunu belirtmektedir. Mükellefiyet, binaların kullanımına bağlı olarak başlamaktadır ve işyerlerine özel muafiyetler bulunmamaktadır.
2021 yılına ait denetim raporunda, belediye tarafından tahakkuk işlemi yapılan 11.688 iş yerinin bulunduğu, ancak vergi dairelerinden alınan verilere göre faal 24.105 mükellef olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 12.417 iş yerinin mükellefiyetinin tesis edilmediğini göstermektedir. 2022 yılında yapılan incelemede ise toplam 13.176 ÇTV mükellefiyeti olduğu belirlenmiştir. Ancak bu sayı, vergi dairelerinden alınan mükellef sayısının gerisinde kalmaktadır. Kamu İdaresi, mükellef sayılarındaki farklılığın, bazı gerçek ve tüzel kişilerin birden fazla işyerine sahip olmasından ve ruhsat alma yükümlülüğü olmayan işyerlerinden kaynaklandığını ifade etmiştir. Bu bağlamda, belediye sınırları içindeki faal işyerlerine yönelik ÇTV mükellefiyetlerinin tesis edilmesi ve etkili bir takip mekanizması oluşturulması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Mükelleflerinin Sağlıklı Bir Şekilde Belirlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV) mükellefiyetinin sağlıklı bir şekilde tesis edilememesi nedeniyle vergi tahsilatında gelir kaybı yaşandığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, verginin mükellefinin ise binaları kullananlar olduğu ve mükellefiyetin binaların kullanılması ile başlayacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, Belediyenin yetki alanına giren ÇTV’nin konusu, ticari işyerleri ile diğer şekilde kullanılan binalar olup, mükellefi ise bu binaları kullanan gerçek ve tüzel kişilerdir. Yine anılan Kanun’da ÇTV’ye ilişkin olarak işyerlerine özel herhangi bir muafiyet ve istisnaya yer verilmemiştir.
Söz konusu hususa, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da “Mali Hizmetler Müdürlüğü Gelir Servisi’nden alınan ÇTV mükelleflerine ilişkin liste incelendiğinde, Belediye tarafından söz konusu vergiye ilişkin tahakkuk işlemi yapılan 11.688 adet iş yerinin olduğu görülmektedir.
Diğer taraftan Karşıyaka, Yamanlar ve Bornova Vergi Dairesi Müdürlüklerinden alınan verilere göre, Belediye sınırları içerisinde faal 24.105 adet mükellef bulunduğu anlaşılmıştır.
Denetim kapsamında temin edilen her iki veri karşılaştırıldığında ve söz konusu verginin mükellefiyetine ilişkin işyerlerine özel herhangi bir istisna veya muafiyetin olmadığı hususu göz önüne alındığında, ÇTV mükellefi olması gereken 12.417 adet iş yerine ilişkin belediye tarafından mükellefiyet işlemi tesis edilmeyerek belediyenin önemli bir gelir kaybına uğradığı düşünülmektedir.” şeklinde yer verilmiştir.
2022 yılında yapılan incelemede, Belediye sınırları içerisinde toplam 13.176 adet ÇTV mükellefiyeti olan iş yerinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, Belediye ÇTV mükellef sayıları ile vergi dairesi mükellef sayıları arasındaki farklılığın sebebi olarak, bir kısmının Belediye sınırları içerisinde birden fazla işyeri bulunan gerçek veya tüzel kişiye ait ÇTV tahakkuklarının tek bir sicil kaydı üzerinden takip edilmesinden, diğer kısmının ise Belediyeden ruhsat alma yükümlülüğü olmayan işyerlerinden kaynaklandığı, ayrıca bulguda belirtilen hususların dikkate alınarak ÇTV mükellefi olmayanların tespitine ilişkin denetimlerin devam ettiği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi cevabı değerlendirildiğinde, 2021 yılında 12.417 adet ÇTV mükellefiyet sayısının 2022 yılında 13.176 adet mükellefiyet sayısına çıkmış olduğu görülmekle beraber bu sayının vergi dairelerden alınan 24.105 adet mükellef sayısı ile karşılaştırıldığında düşük kaldığı görülmektedir.
Sonuç olarak, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisindeki faal işyerlerine ÇTV mükellefiyetlerinin tesis edilmesi ve söz konusu vergi kaynağına yönelik etkin bir yoklama ve takip mekanizması oluşturulması, mükellefiyet sayısının artırılmasına yönelik çalışmalara devam edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.