|
ÖZET: Çevre Temizlik Vergisi paylarının, çöp imha tesislerinin kurulumu ve işletilmesi için ayrılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ile ilçe belediyeleri tarafından büyükşehir belediyesine gönderilen bu paylar, ayrı bir hesapta izlenmemekte ve idarelerin borçlarından mahsup edilerek ayrılmamaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, çevre temizlik vergisinin tahsilatını ve kullanım amacını net bir şekilde belirlemektedir.
Son altı yıl içerisinde İSKİ’nin büyükşehir belediyesine göndermesi gereken toplam tutarın 675.953.154 TL olduğu, ilçe belediyelerinden ise 385.363.830 TL tahsil edildiği anlaşılmıştır. Bu tutarların çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere ayrı bir hesapta takip edilmediği ve borç-alacak mahsuplarıyla kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir. İdare, bu durumu düzeltmek amacıyla yeni bir hesap açıldığını ve son beş yılın tahsilatlarının bu hesaba aktarıldığını belirtse de, bu işlemlere dair herhangi bir kanıt sunulmamıştır. Sonuç olarak, çevre temizlik vergisi tutarlarının, çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmeleri için ayrı bir hesapta kaydedilmesi ve kullanılmasının sağlanması gerekmektedir. Bu durum, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması adına önem taşımaktadır. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Paylarının Çöp İmha Tesislerinin Kuruluşu İçin Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ile ilçe belediyeleri tarafından büyükşehir belediyesine gönderilen çevre temizlik vergisi paylarının, münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılması için ayrı bir hesapta takip edilmediği ve idarelerin borçlarından mahsup edilerek ayrılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 44’üncü maddesi uyarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, konutlara ait çevre temizlik vergisinin su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle su faturaları dâhilinde büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edileceği, işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin ise 2464 sayılı Kanun’da yer alan tarifeler üzerinden ilgili belediyesince tahsil edileceği belirtilmiştir.
Su ve kanalizasyon idareleri ile ilgili belediyesince tahsil edilen çevre temizlik vergisi tutarlarından büyükşehir belediyesine gönderilmesi gereken paylar ve bu payların kullanım amacı ise aynı maddenin 8’inci fıkrasında şu şekilde belirtilmiştir:
“Su ve kanalizasyon idareleri büyük şehir dâhilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder. Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyük şehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyük şehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyük şehir belediyelerine aktarılır.”
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere, su ve kanalizasyon idaresinin tahsil edip büyükşehir belediyesine gönderdiği tutarın yüzde yirmisi ile büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin büyükşehir belediyesine gönderdiği tutarın tamamı, idare tarafından münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmalıdır.
Bahsi geçen paylara ilişkin son 6 yıl üzerinde yapılan incelemede; İSKİ tarafından İdareye gönderilmesi gereken tutarın toplam 675.953.154 TL olduğu ve söz konusu tutarın İdarenin İSKİ’ye olan borçlarından mahsup edildiği, ilçe belediyelerinden yine son 6 yıl içinde toplam 385.363.830 TL tahsil edildiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda, münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılması gereken tutarın (675.953.154 TLx0,2 + 385.363.830 TL= 520.554.461 TL) 520.554.461 TL olduğu ve bu tutarın ayrı bir hesapta takip edilmediği aynı zamanda ilçe belediyeleri ile İSKİ’nin İdareye olan borç ve alacaklarından mahsup edilmesi suretiyle kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılması amacıyla Çevre Temizlik Vergisi paylarından tahsil edilen tutarlar için ayrı bir hesap açıldığı, son beş yıllık tahsilat tutarlarının ilgili hesaba aktarıldığı ve 2024 yılı sonu itibarıyla yapılan tahsilatların yeni hesapta takip edildiği ifade edilmiş olsa da bahsi geçen iş ve işlemlere ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılması gereken çevre temizlik vergisi tutarlarının geçmiş yıllar içinde hesaplanması ve ayrı bir hesapta kayıt altına alınarak münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılması gerekmektedir.