|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının yanlış belirlendiğini ortaya koymuştur. Bu durum, bazı iş yerleri için eksik tahakkuk ve tahsilat yapılmasına neden olmuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi, bina gruplarının belirlenmesinde yetkinin Bakanlar Kurulu’na ait olduğunu belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, belirlenen bina gruplarının bazı iş yerlerinde hatalı uygulandığı tespit edilmiştir.
Özellikle, çevre temizlik vergisine esas kullanım alanı ölçümlerinde, bazı iş yerlerinin daha üst gruplardan tahakkuk ettirilmesi gereken alanlarının, fiili ölçüm sonuçlarından düşük belirlendiği görülmüştür. Ayrıca, bazı iş yerleri, belirlenen gruplara göre vergilendirilmesi gerekirken, yanlış gruplardan vergilendirilmiştir. Bu durum, vergi adaletini zedelemekte ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli süreçlerin başlatıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının mevzuata uygun bir şekilde belirlenmesi ve buna göre tahakkuk ile tahsilat işlemlerinin eksiksiz gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisine Esas Bina Gruplarının Hatalı Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren bazı iş yerlerine ait çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının hatalı belirlendiği ve bu nedenle eksik tahakkuk ve tahsilat yapıldığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde, madde metninde yer alan tarifedeki bina gruplarını belirlemeye Bakanlar Kurulu’nun (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 63’üncü maddesiyle, “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” olarak değiştirilmiştir.) yetkili olduğu belirtilmiştir. 93/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ve daha sonra yine aynı şekilde olmak üzere 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çevre temizlik vergisi tarifesinde yer alan bina grupları tespit edilmiştir. Söz konusu Karar’ın ekinde çevre temizlik vergisine esas bina grupları ve kullanım şekilleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 10: Çevre Temizlik Vergisi Tarifesindeki Bina Grupları
| BİNA GRUPLARI |
1-Öğrenci sayısı: (Okul,yurt,kreş,dershane, kurs,eğitim merkez, anaokulu, yuva vb. eğitim ve öğretim faaliyeti yapılan binalar.) | 2- Yatak kapasitesi: (Konaklama tesisleri ile hastahaneler ve diğer yataklı sağlık tesislerine ait binalar.) | 3- Kullanım alanı (m2): a) Her türlü yeme, içme ve eğlence yerleri. | b)Daimi surette faaliyet gösteren lunapark, panayır, fuar, stadyum, hipodrum, spor salonu gibi yerler ile eşya depolamaya mahsus olan yerler. | 4-Koltuk sayısı: (Sinema, tiyatro, opera, bale vb. biletle girilen koltuklu eğlence yerleri. | 5-Personel sayısı: (1, 2, 3 ve 4 üncü sıradakiler hariç, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetler için kullanılan |
| binalar ile bunlar dışında kalan faaliyetlere mahsus binalar.) | ||||||
| I.GRUP | 750’den fazla | 500’den fazla | 1000’den fazla | 5000’den fazla | 2000’den fazla | 300’den fazla |
| II.GRUP | 750-500 | 500-300 | 1000-500 | 5000-4000 | 2000-1500 | 300-200 |
| III.GRUP | 499-250 | 299-150 | 499-250 | 3999-3000 | 1499-1000 | 199-100 |
| IV.GRUP | 249-100 | 149-50 | 249-100 | 2999-2000 | 999-500 | 99-50 |
| V.GRUP | 99-50 | 49-20 | 99-50 | 1999-1000 | 499-250 | 49-10 |
| VI.GRUP | 49-20 | 20’den az | 50’den az | 999-500 | 249-100 | 9-4 |
| VII.GRUP | 20’den az | – | – | 500’den az | 100’den az | 3 ve daha az, konutla |
Yapılan incelemede;
Grubu yukarıdaki tablonun “3-Kullanım alanı” sütununa göre belirlenecek olan iş yerlerinden örnekleme suretiyle seçilen iş yerlerinin fiili alan ölçümlerinde, 5 iş yerinde daha üst gruplardan tahakkuk ettirilmesini gerektirecek şekilde çevre temizlik vergisine esas kullanım alanının fiili ölçüm sonucu bulunan kullanım alanından düşük olduğu,
Grubu yukarıdaki tablonun “3-Kullanım alanı” sütununa göre belirlenen 6 iş yerinin yukarıdaki tabloya göre 7. Grupta vergilendirilemeyecek olmasına rağmen 7. Gruptan vergilendirildiği,
Grubu yukarıdaki tablonun “3-Kullanım alanı” sütununa göre belirlenen 6 iş yerinde çevre temizlik vergisine esas kullanım alanının 50-99 m2 aralığında olduğu ve dolayısıyla 5. Gruptan vergilendirilmesi gerekirken daha alt gruptan vergilendirildiği,
Grubu yukarıdaki tablonun “3-Kullanım alanı” sütununa göre belirlenmesi ve dolayısıyla 7. Grupta vergilendirilmemesi gereken kahvehane, çay ocağı, kafeterya gibi 14 iş yerinin “5-Personel sayısı” sütunu esas alınarak 7. Gruptan vergilendirildiği,
Grubu yukarıdaki tablonun “5-Personel sayısı” sütununa göre belirlenecek 16 iş yerinin personel sayısı 3’ten büyük olmasına rağmen 7. Gruptan vergilendirildiği,
Grubu yukarıdaki tablonun “5-Personel sayısı” sütununa göre belirlenecek 8 iş yerinde daha üst gruplardan tahakkuk ettirilmesini gerektirecek şekilde çevre temizlik vergisine esas personel sayısının iş yeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilenden daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve gerekli ihbarname süreçlerinin başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, çevre temizlik vergisine esas bina gruplarının yukarıda yer verilen mevzuatta yer alan esaslara uygun olarak belirlenmesi ve bu doğrultuda gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.