|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, çevre temizlik vergisinin eksik tahakkuk ettirildiğini ortaya koymuştur. Şebeke suyu abonesi olmayan ancak atık su sistemine dahil olan konut aboneleri ile şebeke suyu abonesi olup kuyu suyu kullanan abonelerden çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, çevre temizlik vergisinin, belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan tüm konut ve iş yerlerine uygulanacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, yalnızca atık su sistemine dahil olan abonelere dair gerekli kararların ilçe belediyeleri tarafından alınması ve vergilerin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, şebeke suyu abonesi olan ancak kuyu suyu da kullanan konut aboneleri için çevre temizlik vergisinin yalnızca şebeke suyu kullanımı üzerinden hesaplandığı görülmüştür. Bu durum, 2464 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırıdır; zira çevre temizlik vergisi, toplam su tüketimi üzerinden hesaplanmalıdır. İdare, bu abonelerin kullanım amacının park ve bahçe gibi alanlarla sınırlı olduğunu belirtse de, bu durum vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Sonuç olarak, kuyu suyu ile şebeke suyunu birlikte kullanan aboneler için çevre temizlik vergisinin tam olarak tahakkuk ettirilmesi için gerekli adımların atılması elzemdir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisinin Eksik Tahakkuk Ettirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Şebeke suyu abonesi olmayan ancak atık su sistemine dahil olan konut aboneleri ile şebeke suyu abonesi olup aynı zamanda kuyu suyu kullanan konut abonelerinden çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
1) Şebeke Suyu Abonesi Olmayan Ancak Atık Su Sistemine Dahil Olan Konut Abonelerine Çevre Temizlik Vergisi Tahakkuk Ettirilmemesi
Su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan, bu sebeple sadece atık su sistemine dâhil olan konut abonelerine çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisinin ise 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin devamında; belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin, belirtilen tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; Çevre Temizlik Vergisinin matrahı kullanılan su miktarıdır. Kullanılan su miktarını oluşturan unsurlar ise içme suyu ve atık sudan oluşmaktadır. Bu doğrultuda şehir şebeke suyu hizmetlerinden yararlanmayıp yalnızca kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan atık su abonelerine ilişkin olarak ilgili ilçe belediye meclislerinde karar alınıp su ve kanalizasyon idareleri tarafından çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelenmede, Şebeke suyu abone sözleşmesi bulunmadığı halde atık su sistemine dahil olan konut abonelerinden çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
İdare tarafından verilen cevapta, yalnızca atık su sistemine dâhil olup şebeke suyu aboneliği bulunmayan 74 adet konut abonesinin sistem üzerinden tespit edildiği, bu abonelere ilişkin adres bilgilerinin ilgili ilçe belediyeleriyle paylaşıldığı ve çevre temizlik vergisi tahakkukuna
esas olacak hesaplamaların yapılıp yapılmayacağının ve varsa hesaplanan tutarların İdareye bildirilmesinin talep edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ilgili ilçe belediyelerine mevzuat hükümleriyle birlikte bildirim yapılması, ilçe belediye meclislerinde bu konutların çevre temizlik vergisine ilişkin kararlar alındıktan sonra İdare tarafından çevre temizlik vergisi tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.
2) Şebeke Suyu Abonesi Olup Aynı Zamanda Kuyu Suyu Kullanan Konut Abonelerinden Çevre Temizlik Vergisinin Eksik Tahakkuk Ettirilmesi
Şebeke suyu abone sözleşmesi bulunan aynı zamanda kuyu suyu kullanan abonelerin yalnızca şebeke suyu kullanımlarına çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut ve, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.
(■■■)
Verginin mükellefi binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar. Konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehirlerde 15YKr, diğer yerlerde 12 YKr olarak hesaplanır.
(■■■)
Belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisi, yukarıdaki tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanır.
Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir.
(■■■)”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; çevre temizlik vergisi, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idarelerince tahakkuk ettirilmeli ve bu tahakkuka abonelerin toplam su kullanımları esas alınmalıdır.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Kocaeli ili merkezinde bazı konutlarda şebeke suyu ile birlikte kuyu suyu kullanıldığı, ancak anılan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin toplam su kullanımı üzerinden tahakkuk ettirilmesi gerekirken sadece şebeke suyu kullanımı üzerinden tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta, şebeke suyu bağlantısı bulunmakla birlikte aynı zamanda kuyu suyu kullanan 57 adet konut aboneliğinin sistem üzerinden tespit edildiği, bu aboneliklerin kullanım amacının park, bahçe, ortak mahal temizliği ve havuz gibi alanlarla sınırlı olduğu ve ilgili ilçe belediyeleriyle yapılacak görüşmeler sonucunda, belediyelerin taleplerine göre konunun değerlendirileceği belirtilmiştir. Ancak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi uyarınca, çevre temizlik vergisi, binaları fiilen kullanan ve belediye temizlik hizmetlerinden yararlanan tüm mükelleflerden, kullanılan toplam su miktarı esas alınarak tahakkuk ettirilmelidir. Kuyu suyu da bu kapsamda su tüketimine konu olduğundan, bu tüketimlerin çevre temizlik vergisi matrahına dahil edilmesi gerekmektedir. Kullanım amacının park, bahçe veya havuz olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmamaktadır; zira verginin matrahı tüketim miktarına dayalı olup, tüketimin türüne göre istisna öngörülmemiştir.
Sonuç olarak, kuyu suyu ile şebeke suyunu birlikte kullanan abonelerin çevre temizlik vergisi tahakkuklarının yapılması için gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerekmektedir.