|
ÖZET: Çevre Temizlik Vergisinin hatalı bina dereceleri üzerinden tahsil edildiği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi, iş yerlerinden alınacak çevre temizlik vergisinin belirli tarifelere göre tahsil edilmesini öngörmektedir. 30 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan genel tebliğ, 2024 yılına ait çevre temizlik vergisi tutarlarını bina grup ve derecelerine göre belirlemiştir.
Çanakkale Belediyesi Meclisi, 1 Aralık 2017 tarihli kararıyla çevre temizlik vergisine esas bina derecelerini belirlemiştir. Bu dereceler, mahalle, cadde ve sokaklar bazında düzenlenmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, belirlenen bina dereceleri üzerinden vergi tahsil edilmediği ve bazı iş yerlerinin daha düşük derecelerden vergilendirildiği tespit edilmiştir. Özellikle, 1. derece üzerinden vergilendirilmesi gereken iş yerlerinin 27 tanesinin daha alt derecelerden vergilendirildiği, ayrıca 5. derece üzerinden vergilendirilmesi gereken iş yeri olmaması gerekirken 236 iş yerinin bu şekilde vergilendirildiği görülmüştür. Sonuç olarak, çevre temizlik vergilerinin, belediye meclisi tarafından belirlenen bina derecelerine uygun olarak tahsil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin düzeltme işlemlerinin sürdüğünü belirtmiştir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisinin Hatalı Bina Dereceleri Üzerinden Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yer alan iş yerlerinin çevre temizlik vergisi tutarlarının hatalı bina dereceleri üzerinden tahsil edildiği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde işyerlerinden alınacak çevre temizlik vergisinin madde metninde yer alan tarifeye göre alınacağı belirtilmiştir. 30.12.2023 tarih ve 32415 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:57) 4’üncü maddesinde bina grup ve dereceleri bazında işyerinden tahsil edilecek 2024 yılı çevre temizlik vergisi tutarları belirlenmiş olup tarife tablosu aşağıda yer almaktadır.
Tablo 9: 2024 Yılı Çevre Temizlik Vergisi Tarifesi
| Bina | Bina | Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) | Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) | Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) | Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) | Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) |
| Grupları | 1. Derece | 2. Derece | 3. Derece | 4. Derece | 5. Derece | |
| 1. Grup | 20000 | 17000 | 13000 | 11800 | 9500 | |
| 2. Grup | 13000 | 9500 | 7900 | 6600 | 5800 | |
| 3. Grup | 9500 | 6600 | 5800 | 4000 | 3300 | |
| 4. Grup | 4000 | 3300 | 2300 | 2000 | 1700 | |
| 5. Grup | 2300 | 2000 | 1400 | 1400 | 1180 | |
| 6. Grup | 1400 | 1180 | ||||
| 7. Grup |
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde tarifede yer alan bina gruplarını belirlemeye Bakanlar Kurulu’nun (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 63’üncü maddesiyle, “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” olarak değiştirilmiştir.) yetkili olduğu belirtilmiştir. Aynı maddede, binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye ise bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini dikkate almak suretiyle belediye meclisinin yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bina grupları ise iş yerinin kullanım durumu esas alınarak 93/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ve daha sonra yine aynı şekilde olmak üzere 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilmiştir.
Yukarıdaki kanun maddesine istinaden, Çanakkale Belediyesi Meclisi tarafından 1/12/2017 tarih ve 2017/181 numaralı kararla çevre temizlik vergisine esas bina dereceleri belirlenmiştir. İlgili meclis kararı incelendiğinde bina derecelerinin belediye sınırları içerisinde yer alan mahalle, cadde ve sokaklar bazında belirlendiği görülmüştür. Meclis kararına göre örneğin; Barbaros Mahallesinde yer alan Atatürk Caddesi, Aziziye Caddesi, İğdelik Sokak ve Troya Caddesindeki iş yerleri 1’inci derece üzerinden vergilendirilecekken; Plaj Caddesi, Reşit Tabak Caddesi, Şekerpınar Caddesinde yer alan iş yerleri 2’nci derece üzerinden vergilendirilecektir. Meclis kararında, belediye sınırları içerinde yer alan tüm iş yerleri yukarıda yer alan örnekteki gibi mahalle, cadde ve sokaklar bazında derecelendirilmiştir. Ayrıca meclis kararı incelendiğinde hiçbir mahalle, cadde ve sokak için 5’inci derecede bir belirleme yapılmamıştır.
Yapılan incelemede, çevre temizlik vergilerinin belediye meclisi tarafından belirlenen bina dereceleri üzerinden tahsil edilmediği görülmüştür. Örneğin yukarıda 1’inci derece üzerinden vergilendirileceği belirtilen cadde ve sokaklarda yer alan iş yerlerinin 27 tanesinin 1’inci dereceden değil daha alt dereceler üzerinden vergilendirildiği tespit edilmiştir. Ayrıca 5’inci derece üzerinden vergilendirilen hiçbir iş yeri olmaması gerekirken 236 iş yerinin 5’inci derece üzerinden vergilendirildiği görülmüştür. Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, grubu aynı kalmak şartıyla daha üst derecelerden vergilendirilmesi gereken iş yerlerinin daha alt derecelerden vergilendirilmesi gelir kaybına neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve gerekli düzeltme işlemlerinin devam ettiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, çevre temizlik vergilerinin belediye meclisi tarafından belirlenen bina dereceleri üzerinden tahsil edilmesi gerekmektedir.