Çevre Temizlik Vergisinin Hesaplanmasında Esas Olan Bina Derecelerinin Belirlenmemesi (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

BULGU: Çevre Temizlik Vergisinin Hesaplanmasında Esas Olan Bina Derecelerinin Belirlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Belediye meclisine verilen çevre temizlik vergisinin hesaplanmasında esas teşkil eden derece belirleme yetkisinin kullanılmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı, belediye meclislerinin bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkili olduğu belirtilmiş ve tarifede bina grup ve dereceleri aşağıda Tablo 8’de gösterildiği gibi yer almıştır.
Tablo 8:Çevre Temizlik Vergisi Bina Grup ve Dereceleri

Bina Grupları 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4. Derece 5. Derece
1. Grup 1.400 1.120 840 700 560
2. Grup 850 670 500 420 340
3. Grup 560 450 340 280 225
4. Grup 280 225 170 140 115
5. Grup 170 140 100 85 70
6. Grup 85 70 50 40 30
7. Grup 30 25 18 15 12

13.12.2005 tarih ve 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ise çevre temizlik vergisi uygulamasına esas olacak bina gruplarını aşağıda Tablo 9’da gösterildiği şekilde belirlemiştir.
Tablo 9:Çevre Temizlik Vergisi Bina Grupları

BİNA
GRUPLARI		 1-Öğrenci sayısı: (Okul,yurt,kreş,dershane, kurs,eğitim merkez, anaokulu, yuva vb. eğitim ve öğretim faaliyeti yapılan binalar.) 2- Yatak
kapasitesi: (Konaklama tesisleri ile hastahaneler ve diğer yataklı sağlık tesislerine ait binalar.)		 3-
Kullanım alanı (m2): a) Her türlü yeme, içme ve eğlence yerleri.		 b)Daimi surette faaliyet gösteren lunapark, panayır, fuar, stadyum, hipodrum, spor salonu gibi yerler ile eşya depolamaya mahsus olan yerler. 4-
Koltuk sayısı: (Sinema, tiyatro, opera, bale vb. biletle girilen koltuklu eğlence yerleri.		 5-Personel sayısı: (1, 2, 3 ve 4 üncü sıradakiler hariç, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetler için kullanılan binalar ile bunlar dışında kalan faaliyetlere mahsus binalar.)
I.GRUP 750’den fazla 500’den fazla 1000’den fazla 5000’den fazla 2000’den fazla 300’den fazla
II.GRUP 750-500 500-300 1000-500 5000-4000 2000
1500		 300-200
III.GRUP 499-250 299-150 499-250 3999-3000 1499
1000		 199-100
IV.GRUP 249-100 149-50 249-100 2999-2000 999-500 99-50
V.GRUP 99-50 49-20 99-50 1999-1000 499-250 49-10
VI.GRUP 49-20 20’den az 50’den az 999-500 249-100 9-4
VII.GRUP 20’den az – – 500’den az 100’den
az		 3 ve daha az, konutlar

Anılan mevzuat hükümleri ile bina grup ve derece tabloları birlikte değerlendirildiğinde; Örneğin, öğrenci sayısı 750’den fazla olan bir eğitim merkezi Tablo 9’da belirlenen bina gruplamasına göre I.Grupta yer alacak, derecesi ise Kanun’un verdiği yetkiye dayanarak belediye meclisi tarafından mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklükleri de dikkate alınarak Tablo 8’de yer alan 1-5 derece arasında tespit edilecektir.
Belediyece yapılan uygulamalarda, binaların Tablo 9’a göre belirlenen grupları aynı zamanda bina grup derecesi kabul edilmektedir. Örneğin, yatak kapasitesi 350 olan bir otel için II. Grup 2. Derece belirlenmiştir. Oysa, tabloda görüleceği üzere satırda yer alan bilgiler, sütunda nitelikleri ve ölçüye esas kriterleri belirtilen binaların kriter büyüklüğüne göre yalnızca hangi grupta sayılacağına ilişkindir.
Belediye verdiği cevapta; Belediye Meclislerinin bulundukları mahallin sosyal ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkili olduklarını ve konunun Belediye Meclisine sunulacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, çevre temizlik vergisi hesabında esas alınacak bina derecelerinin, Belediye Meclisince, mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ve büyüklükleri dikkate alınarak tespit edilmesi gerekmektedir.

ÖZET: 2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, çevre temizlik vergisinin hesaplanmasında bina derecelerinin belirlenmediği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediye meclislerine binaların hangi dereceye gireceğini tespit etme yetkisi vermekte, bu süreçte mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları dikkate alınmalıdır. Ancak, mevcut uygulamalarda binaların grupları, aynı zamanda bina grup derecesi olarak kabul edilmekte ve bu durum, vergilendirme sürecinde tutarsızlıklara yol açmaktadır.